Republiek op de grens tussen Europa en Azië. Eeuwenlang heer en meester in het Midden-Oosten. Pleegt genocide op Armeense minderheid. Onderdrukt Koerdische minderheid. Kandidaat-lid van de Europese Unie.

 

Profiel

De Turken stammen af van volkeren uit Centraal-Azië die naar het huidige Turkije trokken. Turkije is een islamitisch land met ruim 65 miljoen inwoners. Daarvan is het grootste deel, 81%, ‘autochtoon’ Turks. De Turkse hoofdstad is Ankara. Het Turks is de enige officiële taal en wordt door ruim 90% van de bevolking gesproken. De Koerden vormen 19% van de totale bevolking. In het land wonen circa 22.000 Joden. Het merendeel vestigt zich na uitdrijving uit Spanje in 1492 in het Ottomaanse Rijk. Zij zijn daarmee Sefardische Joden. In de periode voor de Tweede Wereldoorlog is ook in Turkije sprake van antisemitisme. Na de oprichting van de Joodse staat zijn veel Turkse Joden uit Turkije geëmigreerd.

Naam

Keizer Constantijn verplaatst de hoofdstad van het Romeinse Rijk van Rome naar de Griekse kolonie Byzantium aan de Bosporus, in het Turkije van nu. De stad krijgt de naam Constantinopel. Het westelijke Romeinse Rijk gaat ten onder maar het oostelijke deel, het Byzantijnse Rijk, blijft bestaan tot 1453, het jaar van de val van Constantinopel.

Ottomaanse rijk

In de dertiende eeuw ontstaat het Ottomaanse (of Osmaanse) Rijk. Vanaf 1453 is Istanboel (de stad die eerder Constantinopel heette) de hoofdstad van het Ottomaanse Rijk. In datzelfde jaar begint ook de Ottomaanse overheersing van de Arabische wereld. De Turkse overheersing beleeft haar hoogtepunt in de zestiende eeuw. Na de zestiende eeuw raakt het rijk langzaam in verval, als Oostenrijk en Rusland delen van het Turkse rijk innemen. Een twistpunt tussen historici is de genocide op de Armeense minderheid in het land, begin twintigste eeuw. De schattingen lopen uiteen van 800.000 tot 1,5 miljoen doden. Turkse overheden ontkennen stelselmatig.

Verlies

Na de Eerste Wereldoorlog raakt Turkije, dat meevocht aan de kant van de Duitsers, al zijn veroverde gebied kwijt en blijft het beperkt tot het huidige land. Turkije wordt nu een republiek in plaats van een sultanaat.

Secularisatie

Mustafa Kemal Atatürk is de belangrijkste Turkse staatsman in de twintigste eeuw. Hij is aan de macht tussen 1923 en 1938, het jaar waarin hij overlijdt. Hij is verantwoordelijk voor de aanvankelijke successen tijdens de oorlog. Ook weet hij Griekse overheersing te breken.

Koerdistan

In de twintigste eeuw voert Turkije een hevige strijd met de Koerden, die een onafhankelijk Koerdistan eisen. Een autonoom land met die naam heeft eeuwenlang zelfstandig bestaan. Midden in de 1e wereldoorlog trekken Frankrijk en Engeland wat strepen op de kaart van het Midden-Oosten. Koerdistan is daarmee verdwenen. De Koerden worden aangevoerd door de Koerdische arbeiderspartij, de PKK. De wapens worden in 2002 formeel neergelegd, maar sindsdien melden de nieuwsmedia geregeld Koerdische aanslagen en wrede vergeldingsacties door het Turkse leger. Westerse landen kijken de andere kant op, in fel contrast met de Israëlisch-Palestijnse kwestie.

Europese Unie

Vanaf 1963 is Turkije met de Europese Unie geassocieerd, door middel van het associatieverdrag. In 1989 wordt officieel het verzoek tot toetreding ingediend. Het wordt in 1999 bevestigd door de EU. In 2001 treedt het partnerschap voor EU-toetreding in werking, dat in de praktijk neerkomt op het voorportaal tot toetreding.
De onderhandelingen voor toetreding beginnen in oktober 2005 en zullen naar verwachting tien tot vijftien jaar gaan duren. Een garantie voor toetreding is er niet. De EU stelt bepaalde voorwaarden.
· Zo moet Turkije de bezetting van Noord-Cyprus opheffen,
· Cyprus erkennen
· behoorlijk wat verbeteren op het gebied van de mensenrechten. De doodstraf is al afgeschaft.
· De grootschalige heroïnehandel moet worden gestopt.
· De extreme macht van het Turkse leger moet worden beperkt.
· De Koerdische minderheid heeft meer rechten gekregen, de persvrijheid is bevorderd en mannen en vrouwen zijn voor de wet gelijk. Toch blijven zich in het land nu en dan incidenten voordoen die toetreding blokkeren.
· Begin 2009 doet zich een nieuw incident voor. De Turkse leider Erdogan dreigt toestemming voor een aardgasleidingnet t.b.v. de EU door Turkije te weigeren. Het wordt uitgelegd als een chantagepoging.

Turkije kaart

Intern conflict

Binnen de EU bestaat veel verdeeldheid over de vraag of Turkije moet toetreden. Tegenstanders vinden dat het als groot land relatief teveel invloed zou krijgen. Ook is Turkije armer dan vele andere lidstaten. Bovendien ligt het grotendeels in Azië. Het land zou ook nog te veel onder invloed van de islam staan en religieuze discriminatie toepassen. Voorstanders stellen dat toetreding de verspreiding van de democratie en mensenrechten ten goede zal komen en dat Turkije eigenlijk altijd bij Europa heeft gehoord. Critici beweren dat de afwijzing van de Europese grondwet door ons land vooral te maken heeft met de afkeer van Turkse toetreding.

Bemiddelaar

Na de aanslagen op 11 september 2001 krijgt Turkije als enig islamitisch NAVO-land een rol als tussenpersoon tussen het Westen en de islamitische wereld. Dit levert extra financiële steun op. Turkije is de economische crisis waarin het land zich bevond daardoor enigszins te boven gekomen. In 2003 weigert het land als westerse uitvalsbasis te dienen voor de oorlog tegen Irak.

Turkije en Israël

Met de staat Israël heeft Turkije over het algemeen redelijk goede betrekkingen. Al stemde Turkije in 1947 tegen oprichting van de Joodse staat, in 1949 erkende Turkije het land wel. Een goede relatie met het westen gaf in het verleden vaak de doorslag als het om de betrekkingen met Israël ging. De Turkse bevolking lijkt in het conflict in het Midden-Oosten overwegend de kant van de Palestijnen te kiezen. Hetzelfde geldt voor Erdogan, die vanaf 2012 kritiek krijgt. Zo zijn westerse leiders het niet met hem eens als hij legerleiders en journalisten laat arresteren en volksopstanden hardhandig laat neerslaan. De meedogenloze jacht op Koerden wordt hem niet door iedereen in dank afgenomen. Zijn westerse bondgenoten lijken hem weinig in de weg te leggen. De animo om Turkije bij Europa te voegen lijkt sterk verminderd.

Meer informatie:
www.kurdishinstitute.be/page.php?ID=385
www.landenweb.com/geschiedenis.cfm?LandID=32&TURKIJE
www.likud.nl/bel0004.html
www.uba.uva.nl/jb/object.cfm/objectID=98D94933-6077-4B5B-9F32BA82A0CA85AD

 

Beoordeel dit artikel

Gerelateerde Berichten