Theodor Herzl

(1860-1904). Joods journalist. Grondlegger van het politieke zionisme. Met zijn boek Der Judenstaat begint de geschiedenis van het zionisme. Velen eren hem als feitelijke stichter van de staat Israël. Antisemitisme en emigratie Herzl is geboren in 1860 in Boedapest...

Nieuw Israelietisch Weekblad

Joodse krant in Nederland. Oudste joodse weekblad in ons land. Tegelijk ook oudste van alle Nederlandse opinieweekbladen.   Opgericht in Amsterdam op 4 augustus 1865. Bevat het joodse nieuws op het gebied van binnenland, buitenland, cultuur en religie...

Vredesverdragen

Veel buitenlandse commentatoren publiceren de mening dat Israël niet bereid is om langdurig vrede te sluiten met zijn buurlanden. Ze doen dat vanwege de langdurige en resultaatloze onderhandelingen met de Palestijnen. Ook met Libanon en met Syrië zou Israël geen vrede...

Sinaï

Schiereiland tussen Egypte en Israël/Palestina. Tevens heilige berg van het volk Israël. Plek waar de Tien Geboden zijn gegeven. Hier is ook het verbond tussen God en zijn volk tot stand gekomen.   De Sinaï is een schiereiland dat – met het Suezkanaal als...

Noord-Ierland (burgeroorlog)

Burgeroorlog (1969-2007)   Inzet van het conflict en betrokken partijen In Noord-Ierland, dat deel uitmaakt van het Verenigd Koninkrijk strijden decennialang de katholieken, die in het land de minderheid vormen, voor gelijke rechten en een onafhankelijke staat...

Tolerantie

Verdraagzaamheid tegenover andersdenkenden. Toverwoord voor een vreedzame samenleving.   Voor het woord bestaan twee andere betekenissen, die beide hier niet relevant zijn: a) de mate waarin geneesmiddelen worden verdragen, en b) de toelaatbare maatafwijking in...

Struma

1942 Schip dat gebruikt wordt voor Joodse ‘illegale’ emigratie naar Palestina tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wordt voor de kust van Turkije tot zinken gebracht. Een van de grootste maritieme rampen in WO2.   Joodse vluchtelingen uit Roemenië proberen met de...

Endlösung

Definitieve oplossing. Eindoplossing. Final solution. De uiteindelijke oplossing die Hitler bedacht voor de Joodse kwestie: uitroeiing.   Hitler was in zijn boek Mein Kampf (1924) al duidelijk geweest over hoe hij over Joden dacht. Aan de inhoud van het boek werd...

Egypte in Bijbel en Koran

-1800 In oude tijden buurland van Israël. En, zo blijkt uit spannende bijbelverhalen, vijand. Sinds 1948 opnieuw buur. Drie oorlogen verder voorkomt een vredesverdrag (1979) openlijke vijandelijkheden. Maar voor bijbelmensen opnieuw onveilig.   In de Hebreeuwse...

Zondeval

De slang is volgens de bijbel het listigste dier op aarde. Zo’n slimme slang verleidt volgens Genesis 3 de eerste vrouw op aarde, Eva. Ze wordt ertoe aangezet een verboden vrucht van een boom te plukken en er een hap uit te nemen. Zij verleidt haar man Adam, de...

Tien geboden

De Tien Woorden, de Decaloog, de Wet van Mozes. Voor de een de basis van alle moraal. Voor de ander achterhaalde onzin. Onuitputtelijke bron van discussie.     Argument In discussies over het conflict tussen Israël en zijn buurlanden blijkt dat de antieke...

Skull en Bones

Geheim Amerikaans genootschap met grote politieke macht. Opgericht in 1832. Bestaat exclusief uit ex-studenten van Yale University. Complottheorie of werkelijkheid? Welk verband is er met het Israëlisch-Palestijns conflict?   Relevantie Er zijn aanwijzingen dat...

MacDonald Witboek

Brits witboek uit 1939. Beperkt de immigratie van joden in Palestina. Ontkracht eerdere toezeggingen.   Maximum Het MacDonald witboek is vernoemd naar de Britse minister van Koloniën Malcolm MacDonald. Het verschijnt nadat de Woodheadcommissie heeft bepaald dat...

Truman

Harry S. Truman (1884-1972) 32e president van de Verenigde Staten van Amerika (1945-1953).   Vraagt in 1945 aan Groot-Brittannië toegang tot Palestina voor 100.000 joden, maar Groot-Brittannië weigert uit angst voor een conflict met de Arabieren. Is in eerste...

Peel-commissie

De Peel-commisie is een van de vele commissies die al vóór WO2 zijn ingesteld om het conflict tussen Arabieren en Joden op te lossen.   Augustus 1936. De Britse regering wenst de Arabische opstand tegen de Britse bezetting en de Joodse immigranten te onderzoeken....

Marc Chagall

(1887-1985) Russisch-joods kunstenaar uit de twintigste eeuw. Betrekt christelijke symbolen in zijn kunst. Maakt kunstwerk met de kruisiging van Jezus als thema. Raakt binnen de joodse gemeenschap omstreden.   Geboren op 7 juli 1887 in Vitebsk (Wit-Rusland),...

Ark des Verbonds

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen. Spectaculair symbool van Gods aanwezigheid tussen de kinderen van Israël. Op bevel van Mozes bij de Sinaï vervaardigd. Antiek...

Leopold Gleim

Hoofd van de Poolse Gestapo tijdens de Tweede Wereldoorlog.   Gleim houdt zich bezig met de ‘Judenfrage’ (de ‘Joodse kwestie’) in Polen en is verantwoordelijk voor de moord op veel Joden. Na de oorlog wordt Gleim, zelf niet aanwezig bij...

Gabriël

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Hebreeuwse Bijbel aan Daniël en in de christelijke aan Zacharias en Maria. Volgens de islamitische traditie heeft hij Mohammed de Koran gedicteerd.   Gabriël ((of: Gavri’el (Hebr.), Gabrielus (Lat.), Jibrĩl,...

Israël en internationaal recht

2008 Israël en internationaal recht: Barbertje moet hangen. Auteur: Harrie Verbon (verschenen in De Internationale Spectator, jg 62 (2008), nr. 9, pp. 491-494.)   Degenen die de Palestijnse zaak een goed hart toedragen beroepen zich vaak op het “internationaal...

Tweestatenoplossing

Oplossing voor het conflict tussen de Israeli’s en de Palestijnen. Joodse staat en Palestijnse staat, naast elkaar.   Binnen deze oplossing erkennen beide volken elkaars bestaansrecht. De grenzen van Israël komen ongeveer overeen met de grenzen van 1967, voor de...

Terreur of verzet

Gewelddadige tegenstand tegen de heersende orde of de bestaande maatschappij. Treedt in de plaats van conventionele oorlogvoering. Vermoedelijk het grote probleem van de toekomst. De grens tussen terreur en verzet lijkt te vervagen.   Indeling Er bestaan...

Hudna

Oude Arabische stamgewoonte en term, die staakt-het-vuren of rust en kalmte betekent. Hudna is de naam voor de eerste stap in een verzoeningsproces en stamt uit de tijd van voor de islam.   De term komt in 2001 en 2003 in het nieuws. Het gaat om een voorgenomen...

Eichmann

Adolf Eichmann Officier in het Duitse leger, de SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de Endlösung (de vernietiging van Europese joden door de nazi’s) tijdens WO2. Gearresteerd in Buenos Aires. Berecht en opgehangen in Israël.   Eichmann is geboren op 19 maart...

Rotskoepel (of: Koepel van de rots)

Arab.: Qubbat as-Sachra. Islamitisch heilig gebouw op de berg Moriah ofwel de Tempelberg. Religieus schrijn (dus niet te verwarren met de Al-Aksamoskee, die op hetzelfde terrein staat) met de befaamde met verguld koper beklede koepel (doorsnee ruim 20 meter). Het...

Salomo

(of: Shlomo, Salomon, Suleiman) Derde koning van Israël, na Saul en David. Beroemd om zijn wijsheid. Het stukje aarde waar vermoedelijk zijn tempel heeft gestaan is nog vandaag een belangrijke conflictbron.   Over het geboortejaar van Salomo hebben we geen...

Farao’s

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis (of, volgens sommige historici: mythologie) van het volk Israël. Een onbekende farao komt onzacht in botsing met Mozes, de man die het slavenvolk uit Egypte weet te krijgen....

Jordanië

Afsplitsing van het oorspronkelijke ”Groot-Palestina”. Bezet jarenlang de Westoever: Judea en Samaria. Sluit in 1994 vrede met Israël.   Al Mamlakah al Urdunniyah al Hashimiyah. Oppervlakte 97.740 vierkante km, 2,4 x Nederland, 3,2 x België. Aantal...

Illuminati

Benaming voor verschillende eeuwenoude geheime genootschappen. Gemeenschappelijke noemer: onduidelijk en geheimzinnig. Worden in verband gebracht met allerlei belangrijke (politieke) ontwikkelingen. Het communisme van Stalin, het nationaal-socialisme van Hitler en het...

Alexander de Grote

(356 tot 323 v. Chr.) Een van de machtigste en bekwaamste veldheren aller tijden.Verovert Egypte en Palestina.   Zoon van Philippus van Macedonië. Begint in 334 v. Chr. aan een veldtocht tegen het Perzische Rijk, die bijzonder succesvol verloopt en hem tot in...

Fascisme

Politiek systeem dat berust op ultranationalistische en autoritaire beginselen. De ideologie is voornamelijk terug te vinden bij Benito Mussolini en Adolf Hitler.     Het fascisme is vernoemd naar de politieke ideologie van Mussolini in het Italië van de...

Sovjet-Unie

Russische staat tussen 1917 en 1991, ook wel bekend als de USSR, bestaande uit vijftien verschillende republieken. Communistische staat en het grootste land ter wereld. Waarin de positie van Joden ongunstig is. In de tijd van de Tsaren doen zich in het gebied pogroms...

Mohámmed

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.   Profetische opdracht Mohammed is de zoon van een koopman. Hij is geboren in Mekka in 570 n. Chr. In 576 overlijdt zijn moeder. Hij ontwikkelt zich tot profeet, met als opdracht...

Barak, Ehoed (of: Ehud)

Ehoed (of: Ehud) Barak (1942-..) Israëlisch socialist. Succesvol militair: generaal en stafchef. Leider van de Arbeiderspartij. Premier van Israël (1999-2001).   Barak is geboren in 1942 in Palestina, in kibboets Mishmar. Hij komt in 1959 bij de IDF (de Israel...

Filistijnen

Bewoners van het land Filistea, het zuidwestelijk deel van het Israël/Palestina van nu. Vestigden zich tussen de 17e en 12e eeuw v. C. in het land Kanaän. Vermoedelijk van overzee gekomen volk, van Griekse afstamming. Volgens Palestijns-Arabische leiders de voorouders...

Duisenberg, Gretta

  Spraakmakend politiek activiste. Sterk betrokken bij het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren. Zet zich in voor vrijheid van de Palestijnen. Eist opheffing van de bezetting van 1967. Gretta is geboren in 1942 als Gretta Nieuwenhuizen, in een...

Conservatisme

Politieke denkrichting.   Afgeleid van het Latijnse woord conservare, dat ‘behouden’ betekent. Neigt naar behoud van de bestaande situatie en toont afkeer van vernieuwing. Edmund Burke staat aan de wieg van het conservatisme, dat tijdens de Franse...

Oeganda (Burgeroorlog)

Burgeroorlog in Oeganda (1986-2006)   Betrokken partijen en inzet van het conflict Rebellen van het Verzetsleger van de Heer, een Oegandese verzetsbeweging, strijden tegen het leger en het heersende regime. Het Verzetsleger van de Heer (The Lord Resistance Army,...

Verdrijving Joden uit Hitler’s Derde Rijk

Voor de Duitse dictator Hitler stond één ding vast. Volgens hem waren “die Juden” de schuld van ongeveer alle twisten, revoluties, opstanden en oorlogen op aarde. Daarom besloot hij dat ze moesten verdwijnen, in ieder geval uit Europa. Via een slim programma werd...

Europa

Belangrijkste veroorzaker van het conflict Israël – Palestina. Eeuwenlang toneel van wrede oorlogen. Bakermat van christendom en antisemitisme. Nu toonbeeld van vrede?   Vooruitgang In discussies over het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren wijst...

Immigratie

In het algemeen: verhuizen van het ene land naar het andere. In het conflict tussen Israël en zijn buurlanden speelt het begrip een sleutelrol. De instroom of immigratie van honderdduizenden Europese joden binnen het toenmalige Zuid-Syrië of Palestina, vanaf 1880, als...

Mensenrechten

Mensenrechten DE GRONDRECHTEN WAAR IEDER MENS RECHT OP HEEFT. IN SOMMIGE LANDEN HARDE PRAKTIJK. IN ANDERE LANDEN FRAAIE THEORIE ZONDER CONSEQUENTIES. In het conflict tussen Israël en zijn Arabische buurlanden komen de mensenrechten constant ter sprake. Partijen...

Scheppingsverhaal

Iets, gemaakt uit niets? Al direct draait het op uit een serie conflicten. Tussen mens en god en mens en mens. Tussen goden onderling en tussen goden en engelen. De mens verklaart het ontstaan van conflict graag uit het incorrecte gedrag van anderen: andere mensen,...

Profeten

Sprekers voor God. Waarschuwen als God boos is op Zijn volk Israël. Of op andere volken.   Jodendom In de context van de Bijbel gaat het om een reeks boeken waarin Israëlitische profeten optreden als woordvoerder voor de God van Israël. Ze waarschuwen voor rampen...

God

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur koestert zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Met een duidelijke winnaar?   De bijbelse Tien Geboden beginnen met twee krachtige verboden: God...

David Ben-Goerion

In 1906 uit Polen naar Palestina geëmigreerde Jood. Socialistisch militair en politiek leider van Israël. Roept op 14 mei 1948 de staat Israël uit. Wordt zelf de eerste premier.   Oorspronkelijke achternaam Grün (of Green). Ben Goerion is geboren in Plonsk in...

Duitsland

Duitsland: hoogbeschaafde natie in Europa. Land van vooraanstaande denkers, kunstenaars en technici. Maar ook: belangrijk medeveroorzaker van het conflict Israël – Palestina. In het Derde Rijk van Hitler (1933-1945) leidt jarenlange door de staat aangewakkerde...

Marokko

Arabisch land in het noorden van Afrika. Grenst in het noorden aan de Middellandse Zee en in het westen aan de Atlantische Oceaan. In het oosten grenst Marokko aan Algerije.   De hoofdstad van het land is Rabat met meer dan anderhalf miljoen inwoners. Marokko is...

Conventies van Genève

In het debat over het conflict tussen Israël en de Palestijnen komen de Conventies van Geneve (of Geneefse Conventies, of Geneefse Verdragen, want zo worden ze ook wel genoemd) vaak aan de orde. Welke kant men ook kiest, steevast wordt de andere partij, de...

Mussolini

(1883-1945) Fascistisch dictator in Italië. Werkt nauw samen met Hitler en nazi-Duitsland. Vermoord tijdens arrestatie.   Bijnaam: Il Duce (= leider). Geboren in het Italiaanse Predappio op 29 juli 1883. Zoon van een onderwijzeres en een smid. Brengt zijn jeugd...