De kruisiging van Jezus

Omstreden Bijbeltekst. Leidt tot haat, vervolging en moord. Mattheus 27 vers 25: de nieuwtestamentische Bijbeltekst die de verantwoordelijk voor de kruisiging van Jezus bij “heel het volk” van de Joden legt. De tekst leidt in de christelijke wereld...

Ismaël

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?   Sarai, de hoofdvrouw van Abraham, wil volgens het bijbelverhaal maar niet zwanger worden. Hagar, Abrahams slavin of bijvrouw, wordt wél...

HaShem

Term die orthodoxe joden gebruiken om God aan te duiden.   Binnen de orthodoxe joodse religie is de naam van God zo heilig, dat het noemen ervan ten strengste verboden is. Door het gebruik van de term HaShem tonen joden respect voor God, omdat zij zijn naam niet...

Onderduikers

Voornamelijk Joden, maar ook andere mensen, zoals leden van het verzet, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gezocht worden, maar zich schuilhouden om aan deportatie of executie te ontkomen.   Nadat de Duitsers Nederland in 1940 bezetten worden...

Anti-judaïsme

Denkwijze die zich tegen de joodse religie richt. Wordt dikwijls gebruikt als dekmantel voor de term antisemitisme.   De filosofe Hannah Arendt brengt een sterk onderscheid aan tussen anti-judaïsme en antisemitisme. Ze gaat zover te stellen dat de beide termen...

Theocratie

Regeringsvorm waarbij de geestelijkheid in een land de macht heeft.   Binnen een theocratie wordt een god(de God van joden en christenen, of Allah, of nog een andere) als de belangrijkste gezaghebber beschouwd. De leiders van een land worden gezien als diens...

Rotskoepel (of: Koepel van de rots)

Arab.: Qubbat as-Sachra. Islamitisch heilig gebouw op de berg Moriah ofwel de Tempelberg. Religieus schrijn (dus niet te verwarren met de Al-Aksamoskee, die op hetzelfde terrein staat) met de befaamde met verguld koper beklede koepel (doorsnee ruim 20 meter). Het...

Haram

Alles wat Allah zijn volgelingen verboden heeft.    Haram is het tegenovergestelde van Halal. Halal gaat over alles wat Allah heeft goedgekeurd. Het is enigszins vergelijkbaar met het joodse woord kosjer. De christelijke wereld kent geen speciale religieuze...

Salomo

(of: Shlomo, Salomon, Suleiman) Derde koning van Israël, na Saul en David. Beroemd om zijn wijsheid. Het stukje aarde waar vermoedelijk zijn tempel heeft gestaan is nog vandaag een belangrijke conflictbron.   Over het geboortejaar van Salomo hebben we geen...

Farao’s

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis (of, volgens sommige historici: mythologie) van het volk Israël. Een onbekende farao komt onzacht in botsing met Mozes, de man die het slavenvolk uit Egypte weet te krijgen....

Zwitserland

Europese Alpenstaat, grenzend aan Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Liechtenstein. Officiële talen: Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans. Officieel heeft Zwitserland geen hoofdstad, al fungeert Bern in de praktijk als hoofdstad van het land. Zwitserland is...

Klaagmuur

‘Al-Buraq-muur’, Western Wall, Wailing Wall. Deel van de muur van de oude joodse tempel in Jeruzalem. Heilige plaats van het joodse volk. Het gebied werd van 1948 tot 1967 door Arabieren (Jordanië) bezet gehouden, zodat joden hun heilige plaatsen niet konden bezoeken....

Jordanië

Afsplitsing van het oorspronkelijke ”Groot-Palestina”. Bezet jarenlang de Westoever: Judea en Samaria. Sluit in 1994 vrede met Israël.   Al Mamlakah al Urdunniyah al Hashimiyah. Oppervlakte 97.740 vierkante km, 2,4 x Nederland, 3,2 x België. Aantal...

Fascisme

Politiek systeem dat berust op ultranationalistische en autoritaire beginselen. De ideologie is voornamelijk terug te vinden bij Benito Mussolini en Adolf Hitler.     Het fascisme is vernoemd naar de politieke ideologie van Mussolini in het Italië van de...

Chassidisme

Stroming binnen het joodse religieuze spectrum. Ook: joods-orthodoxe leer.   Streng (ultra-) orthodoxe richting binnen de joodse religieuze traditie, behorend tot de charediem (of: harediem). Ontstaat in de eerste helft van de 18e eeuw in Polen, onder leiding van...

Sovjet-Unie

Russische staat tussen 1917 en 1991, ook wel bekend als de USSR, bestaande uit vijftien verschillende republieken. Communistische staat en het grootste land ter wereld. Waarin de positie van Joden ongunstig is. In de tijd van de Tsaren doen zich in het gebied pogroms...

Mohámmed

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.   Profetische opdracht Mohammed is de zoon van een koopman. Hij is geboren in Mekka in 570 n. Chr. In 576 overlijdt zijn moeder. Hij ontwikkelt zich tot profeet, met als opdracht...

Assyriërs

Verdwenen volk. Maakte deel uit van het Semitische ras, waar ook Arabieren en Joden bij horen. Gedurende het grootste gedeelte van het O.T. bezette dit volk het noordelijke deel langs de Tigris van wat nu Irak heet.     Na de dood van koning Salomo, rond 930...

Allah

Arabische naam voor de godheid die moslims aanbidden. Over de vraag of joden, christenen en moslims dezelfde God aanbidden is veel verschil van mening. Vooral christelijke bronnen wijzen op grote verschillen.     Allah is de algemene aanduiding voor de God...

Exodus (boek van Uris)

Wereldberoemd boek. In 1958 door Leon Uris geschreven. Het behandelt de stichting van de staat Israël in de twintigste eeuw. Direct na verschijning werd het werk, dat oorspronkelijk verscheen in het Engels, in zo’n vijftig andere talen vertaald.   Leon Marcus...

Filistijnen

Bewoners van het land Filistea, het zuidwestelijk deel van het Israël/Palestina van nu. Vestigden zich tussen de 17e en 12e eeuw v. C. in het land Kanaän. Vermoedelijk van overzee gekomen volk, van Griekse afstamming. Volgens Palestijns-Arabische leiders de voorouders...

Gestapo

De Geheime Staatspolizei, afgekort tot Gestapo, is de politiedienst die in het Derde Rijk van Hitler verantwoordelijk is voor de terreur tegen vijanden van de nazi’s en de Jodenvervolging.   Terreur De Gestapo werd in 1933 opgericht door Hitler´s rechterhand...

Duisenberg, Gretta

  Spraakmakend politiek activiste. Sterk betrokken bij het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren. Zet zich in voor vrijheid van de Palestijnen. Eist opheffing van de bezetting van 1967. Gretta is geboren in 1942 als Gretta Nieuwenhuizen, in een...

Verdrijving Joden uit Hitler’s Derde Rijk

De verdrijving van joden uit Hitler’s Derde Rijk. Voor de Duitse dictator Hitler stond één ding vast. Volgens hem waren “die Juden” de schuld van ongeveer alle twisten, revoluties, opstanden en oorlogen op aarde. Daarom besloot hij dat ze moesten verdwijnen, in ieder...

Verdrijving van Joden uit Arabische landen

De verdrijving van Joden uit Arabische landen (periode: 1947-1954) Het is eind november 1947. De Verenigde Naties stellen, na een spannende stemming, het Verdelingsplan in werking. Arabische leiders wijzen het plan af. De Joodse leiders accepteren het, zij het met...

Europa

Belangrijkste veroorzaker van het conflict Israël – Palestina. Eeuwenlang toneel van wrede oorlogen. Bakermat van christendom en antisemitisme. Nu toonbeeld van vrede?   Vooruitgang In discussies over het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren wijst...

Immigratie

In het algemeen: verhuizen van het ene land naar het andere. In het conflict tussen Israël en zijn buurlanden speelt het begrip een sleutelrol. De instroom of immigratie van honderdduizenden Europese joden binnen het toenmalige Zuid-Syrië of Palestina, vanaf 1880, als...

Socialisme

Sociaal, politiek en economisch systeem. Gebaseerd op het principe dat alle mensen gelijk zijn en dezelfde kansen hebben. Socialisme houdt in dat productiemiddelen ook gelijk onder de mensen verdeeld moeten worden. Dit betekent dat de bestaande eigendomsverhoudingen...

Christenen

Volgelingen van Jezus Christus. De naam christenen wordt voor het eerst gegeven in Antiochië (Handelingen 11:26). Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is van de Nederlanders van 18 jaar en ouder circa 60% kerkelijk en 21% kerks. De cijfers zijn als volgt...

Auschwitz

Auschwitz Vernietigingskamp voor joden, zigeuners en andere gevangenen van het naziregime tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tevens kamp voor dwangarbeid. Meer dan een miljoen onschuldige burgers komen hier om. Auschwitz is het grootste kamp voor de vernietiging van...

Izaäk

Izaäk Tweede aartsvader. Zoon van aartsvader Abraham en zijn vrouw Sara. Vader van Ezau en Jakob. Bijna dodelijk slachtoffer van een geloofstest.     (of: Izak, Izaak, Isaac (E.), Yitzchak, Jitschak (Hebr.), Ishâq (Arab.) Aartsvader Abraham en zijn vrouw...

Scheppingsverhaal

Iets, gemaakt uit niets? Al direct draait het op uit een serie conflicten. Tussen mens en god en mens en mens. Tussen goden onderling en tussen goden en engelen. De mens verklaart het ontstaan van conflict graag uit het incorrecte gedrag van anderen: andere mensen,...

Babi Yar

  Ravijn even buiten de Russische stad Kiev. Toneel van een massamoord, gepleegd door de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op 19 september 1941 bereiken de Duitse legers Kiev. Vele inwoners zijn aanvankelijk blij met de komst van de Duitsers: zij menen dat deze...

Profeten

Sprekers voor God. Waarschuwen als God boos is op Zijn volk Israël. Of op andere volken.   Jodendom In de context van de Bijbel gaat het om een reeks boeken waarin Israëlitische profeten optreden als woordvoerder voor de God van Israël. Ze waarschuwen voor rampen...

God

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur koestert zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Met een duidelijke winnaar?   De bijbelse Tien Geboden beginnen met twee krachtige verboden: God...

Bolsjewisme

Bolsjewisme Russische variant van het communisme. De term is afgeleid van het Russische woord bolschinstvo, dat ‘meerderheid’ betekent. De stroming ontstaat op een partijcongres waar de radicale aanhangers van Lenin de vergadering net zo lang rekken tot er een...

David Ben-Goerion

In 1906 uit Polen naar Palestina geëmigreerde Jood. Socialistisch militair en politiek leider van Israël. Roept op 14 mei 1948 de staat Israël uit. Wordt zelf de eerste premier.   Oorspronkelijke achternaam Grün (of Green). Ben Goerion is geboren in Plonsk in...

Duitsland

Duitsland: hoogbeschaafde natie in Europa. Land van vooraanstaande denkers, kunstenaars en technici. Maar ook: belangrijk medeveroorzaker van het conflict Israël – Palestina. In het Derde Rijk van Hitler (1933-1945) leidt jarenlange door de staat aangewakkerde...

Mussolini

(1883-1945) Fascistisch dictator in Italië. Werkt nauw samen met Hitler en nazi-Duitsland. Vermoord tijdens arrestatie.   Bijnaam: Il Duce (= leider). Geboren in het Italiaanse Predappio op 29 juli 1883. Zoon van een onderwijzeres en een smid. Brengt zijn jeugd...

Bijbel

Heilig boek van joden, christenen. Voor een deel ook van moslims. Oorsprong van het monotheïsme, het geloof in de God van Israël. <Grieks: biblia = boeken, meervoud van biblion (papyrusje, papier, geschrift, boek (-rol). Er zijn verschillen tussen de “joodse” of...

Moskee

Plaats van religieuze samenkomst van moslims. Min of meer vergelijkbaar met de synagoge van de joden en het kerkgebouw van de christenen.     Bijzondere eisen De naam is via het Spaanse mesquita (mezquita) afgeleid van het Arabische masdjid, plek van...

Al-Aksamoskee

Heilig huis van de moslims, op de Tempelberg in Jeruzalem. Gebouwd rond 640 n. Chr., door kalief Omar, volgeling van Mohammed, die Jeruzalem in 638 veroverde. Al eeuwen bron van strijd tussen gelovigen.  Startpunt van Mohammed’s hemelreis.  Is hier de Tweede Intifada...

Gebedsriemen

Hebreeuws: Tefilin (of tefilien, tefillien). Oeroud gebruik in de Joodse religieuze orthodoxie. Wordt nog dagelijks in praktijk gebracht.   Het dragen ervan is een op de Hebreeuwse Bijbel (door christenen het Oude Testament genoemd) gebaseerd gebod: 4 ¶ Luister,...

Joodse Lobby deel 1: algemene informatie

Belangengroep van Joden in de Verenigde Staten van Amerika. Zou doorslaggevende invloed uitoefenen op het regeringsbeleid van diverse ”administrations”, vooral van die na Eisenhower. De macht ervan is onderwerp van veel speculatie. De commentaren variëren...

Genocide – Uitroeiing van een volk

Uitroeiing van een volk. Hamas wil volgens haar handvest de staat Israël of ‘alle Joden’ uitroeien. De Koran roept er in diverse teksten toe op. Ook de staat Israël wordt er geregeld van beschuldigd genocide te plegen op Palestijnen. Hoe juist is dat?   Oorsprong...

Rozenkruisers

Geheime broederschap. Opgericht aan het eind van de Middeleeuwen. Zou belangrijke symbolen (bewijzen) van het christendom achterhouden. De orde is volgens de meeste bronnen opgericht aan het begin van de vijftiende eeuw door Christian Rosenkreutz (1378-1484). De...

Franklin ter Horst

Geeft commentaar op het conflict, gebaseerd op de Bijbel. Sterk pro-Israël.   Ter Horst publiceert artikelen over bijbelse onderwerpen en de conflictsituatie in Israël. In een artikel op zijn website beschuldigt hij de Europese leiders ervan, “langs de weg van...

Meden en Perzen

Antieke volken. Afkomstig uit de Perzische hoogvlakte.   In ons dagelijks taalgebruik worden wij nog aan deze beide volken herinnerd met de uitdrukking ´Een wet van Meden en Perzen´. Het gaat dan om een wet die niet herroepen kan worden. Deze uitdrukking gaat...

VN-resoluties

Besluiten (of: voorstellen, aanbevelingen) van de Verenigde Naties om internationale conflicten op te lossen.   De VN hebben in de loop der jaren tientallen resoluties over Israël en de Palestijnse kwestie uitgevaardigd. Zonder uitzondering keren ze zich tegen...

Discriminatie

Onderscheid maken of verschillen vaststellen tussen mensen. Met het doel, mensen in gelijke gevallen ongelijk te behandelen.   Het woord komt van het Latijnse discriminare, dat ‘onderscheid maken’ of ‘scheiden’ betekent. Ongelijk behandelen gebeurt op grond van...