Verzet

Het woord verzet is in verband met het Israëlisch-Palestijns conflict langzamerhand uitgegroeid tot een fel omstreden begrip. Er is veel verwarring over. Volgens de voorvechters van de Palestijnse belangen (en de V.N.) mogen onder meer zelfmoordaanslagen als...

Rockefeller

1. John Davison Rockefeller (1839-1937) Amerikaanse industrieel en miljardair. Rockefeller wordt op 8 juli 1839 geboren in Richford. Hij is de oudste zoon van William Avery Rockefeller en Elisa Davison Rockefeller. De jonge Rockefeller brengt een aantal jaren door op...

Vaticaan

Zetel van de rooms-katholieke kerk. ‘De Heilige Stoel’. Het domein van de Pausen.   Neemt na de val het Romeinse Rijk in de 4e eeuw na Chr. de wereldlijke en politieke macht in Europa over. Binnen de christelijke dogmatiek ontstaat honderd jaar na de...

Perzen

Volk van Indo-Europese afkomst, dat in de zesde eeuw v. Chr. het huidige Israël / Palestina bezet.   De naam Perzen is afgeleid van het gebied waar het volk oorspronkelijk vandaan komt: Persis (Parsu), waar de huidige Iraanse provincie Fars ligt. De Perzen zijn...

Kibboets

Joodse, socialistisch geïnspireerde werk- en woongemeenschappen in Israël.   Mv. kibboetsim. De eerste kibboets, Degania, werd gesticht in 1909. Tegenstanders van de staat Israël wijzen erop, dat de kibboetsen (of: kibboetsim) meestal werden gevestigd op...

Joods Agentschap

Jewish Agency. Joodse organisatie die de belangen van Joden over de hele wereld behartigt.   Opgericht in 1923 als zionistische organisatie. Representeert in de begintijd de Joden in Palestina onder het Brits  mandaat. Zes jaar later wordt het officieel erkend....

Hulporganisaties

Zetten zich wereldwijd in om de levenssituatie van mensen en bevolkingsgroepen te verbeteren. Veel hulporganisaties zijn niet-gouvernementele organisaties (ngo’s ): ze hebben geen banden met de overheid van een land, maar handelen onafhankelijk. De hulp die geleverd...

Theodor Herzl

(1860-1904). Joods journalist. Grondlegger van het politieke zionisme. Met zijn boek Der Judenstaat begint de geschiedenis van het zionisme. Velen eren hem als feitelijke stichter van de staat Israël. Anderen verachten hem erom.  Antisemitisme en emigratie Herzl is...

Falangisten

(<Falanx: een van oorsprong Grieks woord, is vooral een militaire term. Het betreft een slagorde van zwaarbewapende en dicht aaneengesloten soldaten, die geperfectioneerd is door de Macedoniërs. Het woord zelf is waarschijnlijk beeldspraak: men vermoedt dat de...

Eindtijd

Periode die volgens de christelijke traditie voorafgaat aan de (weder-) komst van Jezus Christus. ‘Dogma’ dat ook in de joodse en islamitische traditie een rol speelt. Maar met andere hoofdrolspelers.   Volgens de joodse religieuze traditie betekent...

Wilhelm Boekler

Tijdens de Tweede Wereldoorlog afdelingsleider binnen de SS. Weet na de oorlog te ontsnappen naar het Midden-Oosten.   Boekler komt in 1946 terecht in Egypte, waar hij wordt aangesteld binnen de Egyptische geheime dienst, op de afdeling voor Israël. De voormalige...

Nieuw Israelietisch Weekblad

Joodse krant in Nederland. Oudste joodse weekblad in ons land. Tegelijk ook oudste van alle Nederlandse opinieweekbladen.   Opgericht in Amsterdam op 4 augustus 1865. Bevat het joodse nieuws op het gebied van binnenland, buitenland, cultuur en religie...

Judeofobie

Angst (vrees, bang zijn) voor alles wat joods is. Bijzondere vorm van xenofobie (de angst voor vreemdelingen). Vorm van afkeer van joden of jodenhaat waarbij racistische en/of theologische elementen van het moderne antisemitisme ontbreken.   Leon Pinsker...

Gouden Poort

Oostelijke poort van Jeruzalem. Vanuit religieus standpunt van het grootste belang. Niet alleen in het verleden, maar ook in de – verre ? – toekomst. Symbool van onenigheid tussen drie religies.   In totaal heeft Jeruzalem acht poorten. De Gouden...

Stephen S. Wise (1874-1949)

Rabbi in de Verenigde Staten. Prominent leider van de Amerikaanse Joodse gemeenschap tijdens de Tweede Wereldoorlog. • Geboren in Boedapest in 1874 en als kind naar New York geëmigreerd. • Reformrabbi (= modern) en tevens zionist. • Wordt tijdens het Tweede Zionisten...

Godennamen in de Bijbel

In de Bijbel komt een opmerkelijk lange rij namen van goden voor. Sommige ervan zijn goden uit de tijd vóórdat het Joodse geloof ontstond. Andere zijn namen van goden die het volk Israël, zeer tegen de zin van de profeten, aanbad. In de verschillende gebieden zou de...

Etnische zuivering

De woordcombinatie staat voor de verdrijving van de ene etnische groep mensen uit hun land of woongebied door een andere. Etnisch wil zeggen: tot een bepaalde volkenkundige stam horend. Bij het benoemen van etniciteit kan het ook gaan om nationaliteit en/of religie....

Vredesverdragen

Veel buitenlandse commentatoren publiceren de mening dat Israël niet bereid is om langdurig vrede te sluiten met zijn buurlanden. Ze doen dat vanwege de langdurige en resultaatloze onderhandelingen met de Palestijnen. Ook met Libanon en met Syrië zou Israël geen vrede...

Sinaï-campagne

Duurde van 29 oktober 1956 tot begin 1957. De aanleiding: 1) de toenemende aanslagen en overvallen door Egyptische terreurbenden (zgn. “Fedayin”, zelfmoordcommando’s. Tussen 1951 en 1956 kwamen hierdoor 400 Israëli’s om – op kibboetsen en reizigers...

Sinaï

Schiereiland tussen Egypte en Israël/Palestina. Tevens heilige berg van het volk Israël. Plek waar de Tien Geboden zijn gegeven. Hier is ook het verbond tussen God en zijn volk tot stand gekomen.   De Sinaï is een schiereiland dat – met het Suezkanaal als...

Oude Testament

-540 Het heilige boek van het Jodendom. De Tenach. Tevens het eerste deel van de christelijke Bijbel. Het wordt ook wel de Hebreeuwse (of Joodse) Bijbel genoemd.   De term Hebreeuwse Bijbel is vooral in gebruik bij academici en minder bij voorgangers en leken....

Amalek

De strijd van de Israëlieten tegen Amalek     Religieuze joden gebruiken het woord als symbool voor de strijd tegen de omringende volken. Ze baseren zich op de bijbeltekst die zegt dat de oorlog van God zal zijn tegen Amalek, van geslacht tot geslacht...

Tolerantie

Verdraagzaamheid tegenover andersdenkenden. Toverwoord voor een vreedzame samenleving.   Voor het woord bestaan twee andere betekenissen, die beide hier niet relevant zijn: a) de mate waarin geneesmiddelen worden verdragen, en b) de toelaatbare maatafwijking in...

Pentateuch

DE VIJF EERSTE BOEKEN VAN DE HEBREEUWSE BIJBEL (VOOR CHRISTENEN HET ‘OUDE TESTAMENT’): GENESIS, EXODUS, LEVITICUS, NUMERI EN DEUTERONOMIUM.   Woord (Uit het Grieks: penta = vijf). Samen vormen ze de basis voor het oorspronkelijk Joodse geloof, dat in grote lijnen...

Hatikwa

Volkslied van Israël.   Hatikwa is Hebreeuws voor ‘de hoop’. Het lied is in 1886 geschreven door Naphtali Herz Imber, een Britse dichter. De melodie is van Samuel Cohen, die zegt de melodie te hebben ontleend aan een Roemeens lied. Het lied is in 2004 in de...

Egypte in Bijbel en Koran

-1800 In oude tijden buurland van Israël. En, zo blijkt uit spannende bijbelverhalen, vijand. Sinds 1948 opnieuw buur. Drie oorlogen verder voorkomt een vredesverdrag (1979) openlijke vijandelijkheden. Maar voor bijbelmensen opnieuw onveilig.   In de Hebreeuwse...

Communisme

Alle bezit en alle productiemiddelen in handen van alle mensen samen. Prachtige gedachte. In de praktijk onhaalbaar gebleken.   Plato (428-348 v. Chr.) werkt de communistische gedachte al uit in zijn boek De Staat. In het Nieuwe Testament van de Bijbel (50-100 n....

Tien geboden

De Tien Woorden, de Decaloog, de Wet van Mozes. Voor de een de basis van alle moraal. Voor de ander achterhaalde onzin. Onuitputtelijke bron van discussie.     Argument In discussies over het conflict tussen Israël en zijn buurlanden blijkt dat de antieke...

Skull en Bones

Geheim Amerikaans genootschap met grote politieke macht. Opgericht in 1832. Bestaat exclusief uit ex-studenten van Yale University. Complottheorie of werkelijkheid? Welk verband is er met het Israëlisch-Palestijns conflict?   Relevantie Er zijn aanwijzingen dat...

Truman

Harry S. Truman (1884-1972) 32e president van de Verenigde Staten van Amerika (1945-1953).   Vraagt in 1945 aan Groot-Brittannië toegang tot Palestina voor 100.000 joden, maar Groot-Brittannië weigert uit angst voor een conflict met de Arabieren. Is in eerste...

Samaritanen

Gemeenschap in Samaria in Israël.   Noemen zichzelf Shomeriem. Worden als volk in de Bijbelgenoemd. In 722 v. Chr. worden tien stammen uit de streek verdreven. Dit zijn de stammen van Efraim en Manasse. Zij noemen zich het ware Israël. Er zijn echter ook stammen...

Hebron

Meer dan 4.000 jaar oude stad in Judea, een gebied dat nu meestal wordt aangeduid als de Westoever van de Jordaan (ook: Westbank). Omstreden vanwege de er aanwezige heilige plaatsen. Vooral Machpela, vermeend begraafplaats van bijbelfiguren, is een bron van...

Marc Chagall

(1887-1985) Russisch-joods kunstenaar uit de twintigste eeuw. Betrekt christelijke symbolen in zijn kunst. Maakt kunstwerk met de kruisiging van Jezus als thema. Raakt binnen de joodse gemeenschap omstreden.   Geboren op 7 juli 1887 in Vitebsk (Wit-Rusland),...

Odessa-organisatie

Organisatie van voormalige SS-leden (“Organization der Ehemaligen SS-Angehörigen”). In 1946, na de Tweede Wereldoorlog, opgericht.   ‪Veel nazi’s zijn op dat moment al gevangengenomen. De organisatie zet zich in voor hun welzijn en heeft tevens hun...

Dutchbat in Libanon

Op verzoek van UNIFIL (United Nations Interim Forces in Lebanon) besluit de Nederlandse regering in 1979 een Nederlands bataljon naar Libanon te sturen. Opzet: de Israëlische aanvallen, die een jaar eerder begonnen waren, tegenhouden.   Vervanging Israël had als...

Ark des Verbonds

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen. Spectaculair symbool van Gods aanwezigheid tussen de kinderen van Israël. Op bevel van Mozes bij de Sinaï vervaardigd. Antiek...

Roadmap for Peace

Vredesplan voor een nieuwe indeling in het Midden-Oosten. Behelst een voorlopige onafhankelijke Palestijnse staat in 2003 en een definitieve Palestijnse staat vanaf 2005. Israël staat volgens het plan bezette gebieden af aan de Palestijnen. Daarnaast voorziet het in...

Jodendom

Het zowel religieuze als nationale erfgoed van de joden. Circa 2.500 jaar geleden ontstaan in een nomadenvolk. Midden tussen de Egyptische, Semitische en Soemerische volkeren.   Twee betekenissen Het woord heeft twee betekenissen. Het wordt gebruikt als...

Gabriël

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Hebreeuwse Bijbel aan Daniël en in de christelijke aan Zacharias en Maria. Volgens de islamitische traditie heeft hij Mohammed de Koran gedicteerd.   Gabriël ((of: Gavri’el (Hebr.), Gabrielus (Lat.), Jibrĩl,...

Nationalisme

Politieke filosofie. Saamhorigheidsgevoel tussen verschillende personen op basis van godsdienst, taal, cultuur, land van herkomst en afkomst.   Voorwaarden voor nationalisme zijn een gemeenschappelijke band in de vorm van geschiedenis, tradities, taal etc. en...

Israël en internationaal recht

2008 Israël en internationaal recht: Barbertje moet hangen. Auteur: Harrie Verbon (verschenen in De Internationale Spectator, jg 62 (2008), nr. 9, pp. 491-494.)   Degenen die de Palestijnse zaak een goed hart toedragen beroepen zich vaak op het “internationaal...

Arabisch-Europese Liga

Omstreden islamitische organisatie. In 2002 door de in Antwerpen wonende en omstreden Libanees Aboe Jahjah opgericht. Ook in ons land actief.   Omstreden doelen De AEL propageert onder meer dat de islamitische religieuze wetgeving, de Sharia, in heel Europa moet...

Tweestatenoplossing

Oplossing voor het conflict tussen de Israeli’s en de Palestijnen. Joodse staat en Palestijnse staat, naast elkaar.   Binnen deze oplossing erkennen beide volken elkaars bestaansrecht. De grenzen van Israël komen ongeveer overeen met de grenzen van 1967, voor de...

Terreur of verzet

Gewelddadige tegenstand tegen de heersende orde of de bestaande maatschappij. Treedt in de plaats van conventionele oorlogvoering. Vermoedelijk het grote probleem van de toekomst. De grens tussen terreur en verzet lijkt te vervagen.   Indeling Er bestaan...

Ismaël

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?   Sarai, de hoofdvrouw van Abraham, wil volgens het bijbelverhaal maar niet zwanger worden. Hagar, Abrahams slavin of bijvrouw, wordt wél...

Hudna

Oude Arabische stamgewoonte en term, die staakt-het-vuren of rust en kalmte betekent. Hudna is de naam voor de eerste stap in een verzoeningsproces en stamt uit de tijd van voor de islam.   De term komt in 2001 en 2003 in het nieuws. Het gaat om een voorgenomen...

Eichmann

Adolf Eichmann Officier in het Duitse leger, de SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de Endlösung (de vernietiging van Europese joden door de nazi’s) tijdens WO2. Gearresteerd in Buenos Aires. Berecht en opgehangen in Israël.   Eichmann is geboren op 19 maart...

Rotskoepel (of: Koepel van de rots)

Arab.: Qubbat as-Sachra. Islamitisch heilig gebouw op de berg Moriah ofwel de Tempelberg. Religieus schrijn (dus niet te verwarren met de Al-Aksamoskee, die op hetzelfde terrein staat) met de befaamde met verguld koper beklede koepel (doorsnee ruim 20 meter). Het...

Salomo

(of: Shlomo, Salomon, Suleiman) Derde koning van Israël, na Saul en David. Beroemd om zijn wijsheid. Het stukje aarde waar vermoedelijk zijn tempel heeft gestaan is nog vandaag een belangrijke conflictbron.   Over het geboortejaar van Salomo hebben we geen...

Farao’s

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis (of, volgens sommige historici: mythologie) van het volk Israël. Een onbekende farao komt onzacht in botsing met Mozes, de man die het slavenvolk uit Egypte weet te krijgen....