Doodstraf. Manieren om de straf te voltrekken

De menselijke fantasie schiet niet tekort als het erom gaat medemensen om zeep te helpen. Fusillade of vuurpeloton (doodschieten met een geweer). Kruisiging (Jezus). Steniging (overspelige vrouwen). Ophanging (Saddam Hoessein). Injectie met een dodelijk gif...

Hemelvaartsdag

Feest- en vrije dag, midden in de week. Wordt gevierd in christendom en islam.   Christenen vieren op die dag de hemelvaart van Jezus Christus: http://www.hemelvaartsdag.nl/. Hemelvaartsdag valt altijd op een donderdag, veertig dagen na Pasen en tien dagen vóór...

Ark des Verbonds

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen. Spectaculair symbool van Gods aanwezigheid tussen de kinderen van Israël. Op bevel van Mozes bij de Sinaï vervaardigd. Antiek...

Gabriël

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Hebreeuwse Bijbel aan Daniël en in de christelijke aan Zacharias en Maria. Volgens de islamitische traditie heeft hij Mohammed de Koran gedicteerd.   Gabriël ((of: Gavri’el (Hebr.), Gabrielus (Lat.), Jibrĩl,...

Arianisme

Jezus is niet God maar een op God lijkende mens. Stroming binnen het vroege christendom. Door het bestuur van de Kerk uiteindelijk als ketterij afgewezen. En met harde hand bestreden.   De naam is afgeleid van Arius (256?-336), de voorman van de denkrichting. De...

De kruisiging van Jezus

Omstreden Bijbeltekst. Leidt tot haat, vervolging en moord. Mattheus 27 vers 25: de nieuwtestamentische Bijbeltekst die de verantwoordelijk voor de kruisiging van Jezus bij “heel het volk” van de Joden legt. De tekst leidt in de christelijke wereld...

Ismaël

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?   Sarai, de hoofdvrouw van Abraham, wil volgens het bijbelverhaal maar niet zwanger worden. Hagar, Abrahams slavin of bijvrouw, wordt wél...

HaShem

Term die orthodoxe joden gebruiken om God aan te duiden.   Binnen de orthodoxe joodse religie is de naam van God zo heilig, dat het noemen ervan ten strengste verboden is. Door het gebruik van de term HaShem tonen joden respect voor God, omdat zij zijn naam niet...

Anti-judaïsme

Denkwijze die zich tegen de joodse religie richt. Wordt dikwijls gebruikt als dekmantel voor de term antisemitisme.   De filosofe Hannah Arendt brengt een sterk onderscheid aan tussen anti-judaïsme en antisemitisme. Ze gaat zover te stellen dat de beide termen...

Farao’s

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis (of, volgens sommige historici: mythologie) van het volk Israël. Een onbekende farao komt onzacht in botsing met Mozes, de man die het slavenvolk uit Egypte weet te krijgen....

Mohámmed

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.   Profetische opdracht Mohammed is de zoon van een koopman. Hij is geboren in Mekka in 570 n. Chr. In 576 overlijdt zijn moeder. Hij ontwikkelt zich tot profeet, met als opdracht...

Allah

Arabische naam voor de godheid die moslims aanbidden. Over de vraag of joden, christenen en moslims dezelfde God aanbidden is veel verschil van mening. Vooral christelijke bronnen wijzen op grote verschillen.     Allah is de algemene aanduiding voor de God...

Socialisme

Sociaal, politiek en economisch systeem. Gebaseerd op het principe dat alle mensen gelijk zijn en dezelfde kansen hebben. Socialisme houdt in dat productiemiddelen ook gelijk onder de mensen verdeeld moeten worden. Dit betekent dat de bestaande eigendomsverhoudingen...

Maronieten

Volgelingen van Maron, een christelijke Syrische kluizenaar. Uit Aleppo, begin van de 5e eeuw n. Chr.   Scheiding van wegen Ter herinnering aan Maron stichten zijn volgelingen bij Hama aan de rivier de Orontes een klooster: Beth Maron. Door de Arabische...

Christenen

Volgelingen van Jezus Christus. De naam christenen wordt voor het eerst gegeven in Antiochië (Handelingen 11:26). Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is van de Nederlanders van 18 jaar en ouder circa 60% kerkelijk en 21% kerks. De cijfers zijn als volgt...

Izaäk

Izaäk Tweede aartsvader. Zoon van aartsvader Abraham en zijn vrouw Sara. Vader van Ezau en Jakob. Bijna dodelijk slachtoffer van een geloofstest.     (of: Izak, Izaak, Isaac (E.), Yitzchak, Jitschak (Hebr.), Ishâq (Arab.) Aartsvader Abraham en zijn vrouw...

Profeten

Sprekers voor God. Waarschuwen als God boos is op Zijn volk Israël. Of op andere volken.   Jodendom In de context van de Bijbel gaat het om een reeks boeken waarin Israëlitische profeten optreden als woordvoerder voor de God van Israël. Ze waarschuwen voor rampen...

Bijbel

Heilig boek van joden, christenen. Voor een deel ook van moslims. Oorsprong van het monotheïsme, het geloof in de God van Israël. <Grieks: biblia = boeken, meervoud van biblion (papyrusje, papier, geschrift, boek (-rol). Er zijn verschillen tussen de “joodse” of...

Moskee

Plaats van religieuze samenkomst van moslims. Min of meer vergelijkbaar met de synagoge van de joden en het kerkgebouw van de christenen.     Bijzondere eisen De naam is via het Spaanse mesquita (mezquita) afgeleid van het Arabische masdjid, plek van...

Gebedsriemen

Hebreeuws: Tefilin (of tefilien, tefillien). Oeroud gebruik in de Joodse religieuze orthodoxie. Wordt nog dagelijks in praktijk gebracht.   Het dragen ervan is een op de Hebreeuwse Bijbel (door christenen het Oude Testament genoemd) gebaseerd gebod: 4 ¶ Luister,...

Joodse Lobby deel 1: algemene informatie

Belangengroep van Joden in de Verenigde Staten van Amerika. Zou doorslaggevende invloed uitoefenen op het regeringsbeleid van diverse ”administrations”, vooral van die na Eisenhower. De macht ervan is onderwerp van veel speculatie. De commentaren variëren...

De rechtvaardige oorlog in historisch perspectief

De rechtvaardige oorlog in historisch perspectief. De ontwikkeling van concept en praktijk. Auteur: Jan Hoffenaar   De term ‘rechtvaardige oorlog’ roept dikwijls gemengde reacties op. ‘Rechtvaardig’ en ‘oorlog’ zijn woorden die wij in onze tijd niet meer...

Franklin ter Horst

Geeft commentaar op het conflict, gebaseerd op de Bijbel. Sterk pro-Israël.   Ter Horst publiceert artikelen over bijbelse onderwerpen en de conflictsituatie in Israël. In een artikel op zijn website beschuldigt hij de Europese leiders ervan, “langs de weg van...

Discriminatie

Onderscheid maken of verschillen vaststellen tussen mensen. Met het doel, mensen in gelijke gevallen ongelijk te behandelen.   Het woord komt van het Latijnse discriminare, dat ‘onderscheid maken’ of ‘scheiden’ betekent. Ongelijk behandelen gebeurt op grond van...

Messias

Verlosser. De term is afgeleid van het Hebreeuwse masjiach en betekent letterlijk gezalfde. Volgens de christenen is de Messias al verschenen – in de persoon van Jezus. In het jodendom en een deel van de islam wordt hij nog verwacht.   In de Hebreeuwse...

Christendom

Grootste godsdienst op aarde. Gebaseerd op de leer van de Jood Jezus Christus. Verder uitgewerkt door de Joden Petrus en Paulus. Ook de evangelieschrijvers Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes zijn Joden. Voert niet alleen intern veel strijd, maar zet zich ook af tegen...

De godengalerij- of de verdwijning van hemelse krachten

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur, ieder volk koesterde zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Wie waren die andere goden en wat is er van ze over? Mensen hebben vermoedelijk vanaf het...

E.T.A.

Euskadi Ta Askatasuna; ‘Baskenland en Vrijheid’. De ETA is de gewapende Baskische afscheidingsbeweging die door middel van terreur (of verzets-) daden tracht haar doel te bereiken: onafhankelijkheid voor het Spaanse Baskenland. Baskenland is een van de 17...

Soedan

Soedan (vnl. de provincie Darfoer)   Grootste land van Afrika, ten zuiden van Libië en Egypte. Al vanaf 1954 woedt hier een burgeroorlog tussen het Arabisch/islamitische Noorden en rebellenlegers in het Zuiden. Volkerenmoord In het westelijk deel van het land,...

Pelgrimstocht

De pelgrimsreis (of pelgrimage) in de Abrahamitische of openbaringsgodsdiensten   1. Jodendom (circa 500 v. Chr. tot nu) De pelgrimage (of bedevaart) als geloofsplicht of hemelse opdracht is in de Joodse religie niet bekend. Toch zien veel Joden uit de diaspora...

Monotheïsme

De godsdienstvorm monotheïsme heeft als kenmerk dat slechts één god wordt aanbeden. Tegenhanger is het polytheïsme, waarbinnen altijd sprake is van meerdere goden. Monotheïsme is niet hetzelfde als monolatrie. Daarbij is sprake van meerdere goden, maar men aanbidt er...

Besnijdenis

Chirurgische ingreep waarbij de voorhuid van de penis, die de eikel bedekt, verwijderd wordt. De medische term ervoor is circumcisie. Werd al in de antieke oudheid toegepast – als verbondsteken.   Oorsprong Besnijdenis vindt plaats binnen bepaalde religies...

Romeinse Rijk

Imperium, bestuurd vanuit de stad Rome. Bezet Israël. Verjaagt de Joden uit hun land. Vervolgt eerst de christenen. Verklaart het christendom later tot staatsgodsdienst. Het Romeinse rijk ontstaat ruim vóór het begin van onze jaartelling en valt in 395 uit elkaar....

Islam

Islam  Het geloof van de moslims. Ontstaan midden of eind 7e eeuw van onze westerse jaartelling. Basis: de openbaringen van Allah aan de grote profeet Mohámmed. Vastgelegd in een heilig boek: de Koran. Heilige steden: Mekka en Medina , beide in Saoedi-Arabië. Maar ook...

Joodse opstanden tegen de Romeinse bezetting

In de eerste twee eeuwen van onze jaartelling komen Joden drie keer in opstand. Ze willen niet toegeven aan religieuze eisen van de Romeinse keizers. De strijd kost honderdduizenden mensenlevens. Miljoenen mensen slaan op de vlucht.   Eerste Joodse opstand (of...

Diaspora

De ”omzwerving” van Joden in het buitenland. Gevolg van oorlog, bezetting en opstand. Joodse gelovigen zien er een straf van God voor afvalligheid in. Christenen herkennen er een zelf gevraagde straf in voor de christusmoord.   Het woord komt uit het...

Jeruzalem

Al meer dan 100 jaar conflictbron tussen (Palestijnse) Arabieren en Joden. Hoofdstad van de Joodse koninkrijken in de Bijbelse periode (rond 1000 v. Chr.). Daarmee ruim 3000 jaar de heilige hoofdstad van het jodendom. Ook christenen (vanaf kruisiging en hemelvaart van...

Nostra Aetate

  Op 28 oktober 1965 publiceerde het Tweede Vaticaans Concilie (paus Paulus VI) een opzienbarend document. Titel: Nostra Aetate. Het legt de nieuwe houding van de Kerk tegenover andere godsdiensten vast. Belangrijke stap in de veranderende verhouding tussen...

Varkens en apen

Discriminerende vergelijking van mensen met dieren. Niet alleen in de Koran, maar dagelijkse praktijk. Allah verandert mensen in varkens en apen. In sommige moskeeën wordt gepredikt dat Joden varkens en apen zijn. Christelijk kerkhervormer Maarten Luther noemt Joden...

Kleding en religie

Kleding en religie. Een onderwerp dat steeds vaker in het nieuws opduikt. De laatste jaren is het vooral religieus geinspireerde kledij van  moslima’s die veel stof doet opwaaien. Niet alleen boerka en nikaab, maar ook de boerkini noopt sommige regeringen tot ...

Doodstraf door terreur

‘Geradicaliseerde’ burgers matigen zich het recht aan andere burgers de doodstraf te geven. Soms treft het een bekende, soms één of meer willekeurige voorbijgangers, soms specifiek gericht tegen Joodse medeburgers. Moord en doodslag is van alle tijden en...

Straatsburg

Straatsburg, Strassburg, Strasbourg. Stad, nu in Frankrijk, eerder in Duitsland. Vestigingsplaats van verschillende overheidsinstellingen van de Europese Unie. Stad van verzoening en wederzijds begrip. Maar ook toneel van een klassieke uiting van antisemitisme: een...

Bloedsprookje

Eeuwenoude, lugubere mythe over een Joods gebruik. Duikt steeds opnieuw op. Eeuwenlang in de wereld van de christenen. Maar (vooral sinds het ontstaan van de staat Israël) ook in die van de moslims.   Volgens het bloedsprookje (E: blood libel) hebben religieuze...

Maimonides

Maimonides (1135-1204) Maimonides, Abu Amram Musa of Rambam (de initialen van Rabbi Moses Ben Maimom). Joods middeleeuws filosoof.   Geboren in 1135, in Córdoba, Spanje. Vervolging verdreef zijn familie uit Spanje. Na verblijf in Marokko en Palestina vestigde hij...

Urbanus II

Urbanus II (1042-1099) Paus van 1088 tot 1099.   · Geboren in Frankrijk, studeert in Reims, verhuist in 1070 naar Cluny en wordt in 1078 bisschop van Ostia. · Roept op tot de kruistochten in 1095 – tijdens het concilie van Clermont. Hij wil dat christenen...

Conversos

Benaming voor joden in Spanje die zich tot het christendom bekeren nadat in 1492 besloten wordt dat ze zich moeten bekeren of het land verlaten. Afgeleid van het Spaans convertir, dat bekeren of veranderen betekent. De naam geldt ook voor Portugese joden die zich...

Cordoba

De Mezquita van Cordoba is een even uitbundige als eigenaardige mix van Moorse (Arabische, islamitische) en christelijke (roomskatholieke) architectuur. Cordoba: stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Tevens hoofdstad van de provincie Córdoba. Cordoba is de...

Granada

Stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Hoofdstad van de gelijknamige provincie. Eeuwenlang van het Islamitische Rijk in Europa.   Granada ligt aan de voet van de Sierra Nevada en telt ruim 230.000 inwoners. In 711 vallen de Moren Spanje binnen. Cordoba wordt...

Marranen

Marranen (enkelvoud marrano, NL: maraan, maranen). Scheldnaam voor joden in Spanje na de Reconquista. Slachtoffers van vervolging en executie. Het woord is afgeleid van het Spaanse woord marrano, dat oorspronkelijk een scheldwoord is. In het Nederlands betekent het...

Pfefferkorn

Reuchlin leest met gespleten tong voor uit de Talmoed. Pfefferkorn stoort hem daarbij met zijn voet. Illustratie met dank overgenomen van www.judengasse.de Johannes (Josef) Pfefferkorn (1469-1523). Tot het christendom bekeerde Jood uit Duitsland. Voormalig slager. ...