Marc Chagall

(1887-1985) Russisch-joods kunstenaar uit de twintigste eeuw. Betrekt christelijke symbolen in zijn kunst. Maakt kunstwerk met de kruisiging van Jezus als thema. Raakt binnen de joodse gemeenschap omstreden.   Geboren op 7 juli 1887 in Vitebsk (Wit-Rusland),...

Ark des Verbonds

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen. Spectaculair symbool van Gods aanwezigheid tussen de kinderen van Israël. Op bevel van Mozes bij de Sinaï vervaardigd. Antiek...

Jodendom

Het zowel religieuze als nationale erfgoed van de joden. Circa 2.500 jaar geleden ontstaan in een nomadenvolk. Midden tussen de Egyptische, Semitische en Soemerische volkeren.   Twee betekenissen Het woord heeft twee betekenissen. Het wordt gebruikt als...

Gabriël

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Hebreeuwse Bijbel aan Daniël en in de christelijke aan Zacharias en Maria. Volgens de islamitische traditie heeft hij Mohammed de Koran gedicteerd.   Gabriël ((of: Gavri’el (Hebr.), Gabrielus (Lat.), Jibrĩl,...

Ismaël

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?   Sarai, de hoofdvrouw van Abraham, wil volgens het bijbelverhaal maar niet zwanger worden. Hagar, Abrahams slavin of bijvrouw, wordt wél...

Salomo

(of: Shlomo, Salomon, Suleiman) Derde koning van Israël, na Saul en David. Beroemd om zijn wijsheid. Het stukje aarde waar vermoedelijk zijn tempel heeft gestaan is nog vandaag een belangrijke conflictbron.   Over het geboortejaar van Salomo hebben we geen...

Farao’s

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis (of, volgens sommige historici: mythologie) van het volk Israël. Een onbekende farao komt onzacht in botsing met Mozes, de man die het slavenvolk uit Egypte weet te krijgen....

Mohámmed

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.   Profetische opdracht Mohammed is de zoon van een koopman. Hij is geboren in Mekka in 570 n. Chr. In 576 overlijdt zijn moeder. Hij ontwikkelt zich tot profeet, met als opdracht...

Allah

Arabische naam voor de godheid die moslims aanbidden. Over de vraag of joden, christenen en moslims dezelfde God aanbidden is veel verschil van mening. Vooral christelijke bronnen wijzen op grote verschillen.     Allah is de algemene aanduiding voor de God...

Filistijnen

Bewoners van het land Filistea, het zuidwestelijk deel van het Israël/Palestina van nu. Vestigden zich tussen de 17e en 12e eeuw v. C. in het land Kanaän. Vermoedelijk van overzee gekomen volk, van Griekse afstamming. Volgens Palestijns-Arabische leiders de voorouders...

Izaäk

Izaäk Tweede aartsvader. Zoon van aartsvader Abraham en zijn vrouw Sara. Vader van Ezau en Jakob. Bijna dodelijk slachtoffer van een geloofstest.     (of: Izak, Izaak, Isaac (E.), Yitzchak, Jitschak (Hebr.), Ishâq (Arab.) Aartsvader Abraham en zijn vrouw...

Profeten

Sprekers voor God. Waarschuwen als God boos is op Zijn volk Israël. Of op andere volken.   Jodendom In de context van de Bijbel gaat het om een reeks boeken waarin Israëlitische profeten optreden als woordvoerder voor de God van Israël. Ze waarschuwen voor rampen...

God

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur koestert zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Met een duidelijke winnaar?   De bijbelse Tien Geboden beginnen met twee krachtige verboden: God...

Bijbel

Heilig boek van joden, christenen. Voor een deel ook van moslims. Oorsprong van het monotheïsme, het geloof in de God van Israël. <Grieks: biblia = boeken, meervoud van biblion (papyrusje, papier, geschrift, boek (-rol). Er zijn verschillen tussen de “joodse” of...

Gebedsriemen

Hebreeuws: Tefilin (of tefilien, tefillien). Oeroud gebruik in de Joodse religieuze orthodoxie. Wordt nog dagelijks in praktijk gebracht.   Het dragen ervan is een op de Hebreeuwse Bijbel (door christenen het Oude Testament genoemd) gebaseerd gebod: 4 ¶ Luister,...

Franklin ter Horst

Geeft commentaar op het conflict, gebaseerd op de Bijbel. Sterk pro-Israël.   Ter Horst publiceert artikelen over bijbelse onderwerpen en de conflictsituatie in Israël. In een artikel op zijn website beschuldigt hij de Europese leiders ervan, “langs de weg van...

Discriminatie

Onderscheid maken of verschillen vaststellen tussen mensen. Met het doel, mensen in gelijke gevallen ongelijk te behandelen.   Het woord komt van het Latijnse discriminare, dat ‘onderscheid maken’ of ‘scheiden’ betekent. Ongelijk behandelen gebeurt op grond van...

Messias

Verlosser. De term is afgeleid van het Hebreeuwse masjiach en betekent letterlijk gezalfde. Volgens de christenen is de Messias al verschenen – in de persoon van Jezus. In het jodendom en een deel van de islam wordt hij nog verwacht.   In de Hebreeuwse...

Christendom

Grootste godsdienst op aarde. Gebaseerd op de leer van de Jood Jezus Christus. Verder uitgewerkt door de Joden Petrus en Paulus. Ook de evangelieschrijvers Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes zijn Joden. Voert niet alleen intern veel strijd, maar zet zich ook af tegen...

De godengalerij- of de verdwijning van hemelse krachten

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur, ieder volk koesterde zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Wie waren die andere goden en wat is er van ze over? Mensen hebben vermoedelijk vanaf het...

Jom Kippoer

Joodse religieuze gedenkdag. Ook bekend als – al in het Oude Testament van de Bijbel beschreven – Grote Verzoendag. Dag waarop in 1973 Arabische legers Israël aanvallen. Belangrijkste feestdag binnen de joodse religie. Op Jom Kippoer hopen joden dat hun...

Islam

Islam  Het geloof van de moslims. Ontstaan midden of eind 7e eeuw van onze westerse jaartelling. Basis: de openbaringen van Allah aan de grote profeet Mohámmed. Vastgelegd in een heilig boek: de Koran. Heilige steden: Mekka en Medina , beide in Saoedi-Arabië. Maar ook...

Titusboog

87 Triomfboog in Rome. Herinnert aan de Romeinse overwinning op de Joden. Bewijst de roof van een klassieke menora. Op het Forum Romanum in de Italiaanse hoofdstad Rome en het centrum van het vroegere Romeinse Rijk vinden we de Titusboog, die door keizer Domitianus...

Sabbatsreis

Term voor de afstand die een mens volgens de joodse wet op Sabbat mag lopen.   Maximum Joden geloofden dat het niet goed was om op Sabbat lange afstanden te reizen. Om die reden werd een maximum afstand ingesteld, die wordt aangeduid met de term sabbatsreis....

Jeruzalem

Al meer dan 100 jaar conflictbron tussen (Palestijnse) Arabieren en Joden. Hoofdstad van de Joodse koninkrijken in de Bijbelse periode (rond 1000 v. Chr.). Daarmee ruim 3000 jaar de heilige hoofdstad van het jodendom. Ook christenen (vanaf kruisiging en hemelvaart van...

Schepping – Bijbeltekst 

(bijbeltekst Genesis 1, Nieuwe Bijbel Vertaling) 1 In het begin schiep God de hemel en de aarde. 2 De aarde was nog woest en doods, en duisternis lag over de oervloed, maar Gods geest zweefde over het water. 3 God zei: ‘Er moet licht komen, ‘en er was licht. 4 God zag...

Varkens en apen

Discriminerende vergelijking van mensen met dieren. Niet alleen in de Koran, maar dagelijkse praktijk. Allah verandert mensen in varkens en apen. In sommige moskeeën wordt gepredikt dat Joden varkens en apen zijn. Christelijk kerkhervormer Maarten Luther noemt Joden...

Kleding en religie

Kleding en religie. Een onderwerp dat steeds vaker in het nieuws opduikt. De laatste jaren is het vooral religieus geinspireerde kledij van  moslima’s die veel stof doet opwaaien. Niet alleen boerka en nikaab, maar ook de boerkini noopt sommige regeringen tot ...

Genocide

Pleegt Israël genocide op de Palestijnse Arabieren? Of is het juist omgekeerd? Oorsprong Het woord komt van het Griekse genos (kind, familie, geslacht, generatie) en het Latijnse caedere (houwen, doden). Het wordt voor het eerst gebruikt door Raphael Lamkin, in zijn...

Straatsburg

Straatsburg, Strassburg, Strasbourg. Stad, nu in Frankrijk, eerder in Duitsland. Vestigingsplaats van verschillende overheidsinstellingen van de Europese Unie.  Stad van verzoening en wederzijds begrip. Maar ook toneel van een klassieke uiting van antisemitisme: een...

Bloedsprookje

Eeuwenoude, lugubere mythe over een Joods gebruik. Duikt steeds opnieuw op. Eeuwenlang in de wereld van de christenen. Maar (vooral sinds het ontstaan van de staat Israël) ook in die van de moslims.   Volgens het bloedsprookje (E: blood libel) hebben religieuze...

Maimonides

Maimonides (1135-1204) Maimonides, Abu Amram Musa of Rambam (de initialen van Rabbi Moses Ben Maimom). Joods middeleeuws filosoof.   Geboren in 1135, in Córdoba, Spanje. Vervolging verdreef zijn familie uit Spanje. Na verblijf in Marokko en Palestina vestigde hij...

Pfefferkorn

Reuchlin leest met gespleten tong voor uit de Talmoed. Pfefferkorn stoort hem daarbij met zijn voet. Illustratie met dank overgenomen van www.judengasse.de Johannes (Josef) Pfefferkorn (1469-1523). Tot het christendom bekeerde Jood uit Duitsland. Voormalig slager. ...

Indianen

Oorspronkelijke bevolking van Amerika. Slachtoffers van de kolonisatie door de Europeanen vanaf de vijftiende eeuw. Worden vaak vergeleken met de Palestijnse Arabieren. Met minimaal 12 belangrijke verschillen. Mank Zowel voor- als tegenstanders van Israël vergelijken...

Archeologie

Oudheidkunde. In de afgelopen eeuwen is veel werk verzet om bewijsmateriaal aan te dragen. Niet alleen voor de verhalen uit de Bijbel, maar ook voor andere documenten uit de oudheid. Sinds de oprichting van de staat Israël spannen islamitische leiders zich in om de...

Verlichting

(afbeelding: Voltaire: vader van Verlichting én Revolutie) Politiek en filosofisch denkkader dat tussen circa 1650 en 1800 voor omwenteling zorgt. De Westerse Verlichting ontwikkelt zich ongeveer vanaf het midden van de zeventiende eeuw tot aan de Franse Revolutie van...

Jehova’s Getuigen en de Holocaust

Godsdienstige stroming, gebaseerd op het christelijke geloof. Velen komen om in concentratiekampen van de nazi’s. Jehova´s Getuigen baseren hun geloof en levenswijze zuiver en alleen op de bijbel.  Aanhangers menen dat de bijbel geschreven is door mensen die...

Reuchlin, Johannes (1455-1522)

Duits humanist uit de vijftiende en zestiende eeuw. Gaat een riskant gevecht aan om vernietiging van de Talmoed te voorkomen. Lijkt eerst te hebben gewonnen; verliest de zaak later toch nog. Bijnaam: Capnion. Vrijdenker Geboren op 22 februari 1455 in Pforzheim,...

Judea en Samaria

(In het Hebreeuws: Yehuda en Shomron)   Tot 1967 in de hele wereld – en op alle landkaarten – standaardaanduiding voor het tegenwoordig ‘politiek correcte’ Westoever of Westbank. Vandaag een omstreden orthodox-joods, kolonistisch-religieus conflictwoord.  ...

Johannes

Schrijver van het gelijknamige evangelie. Vierde boek van de christelijke bijbel. Bevat teksten die tot Jodenhaat leiden.    Het evangelie van Johannes, het ‘vierde evangelie’, is vermoedelijk later geschreven dan Mattheüs, Marcus en Lucas. Het wijkt daar in...

Herodotus

Grieks schrijver (± 485 – 425 v. Chr.). Ook wel ‘Vader van de Geschiedenis’ genoemd. Eerste geschiedschrijver van wie een compleet werk bewaard is gebleven. Noemt – vermoedelijk als eerste – het woord Palestina. En schrijft over een besneden volk met...

Uitverkoren volk

1500 Volgens de Bijbel zijn de Joden Gods uitverkoren volk. De afstammelingen van Abraham, Izaak en Jacob moeten God aan de rest van de wereld bekendmaken. In ruil daarvoor bevrijdt God zijn volk van de slavernij in Egypte en krijgt het een eigen land. Hemelse...

Tempelberg

Heilige plaats van joden, christenen en moslims. Locatie: Jeruzalem. Belangrijke twistbron in het Midden-Oosten. Ook bekend onder de naam Moria. De Tempelberg is de bouwplaats van o.a. twee islamitische heiligdommen, de Rotskoepel en de Al-Aksamoskee. De berg bevat...

Koran

750 Heilig boek van de moslims. Net zo omstreden als het heilige boek van de christenen, de Bijbel. In de westerse, christelijke wereld ronduit afgewezen. Moslimterreur en problemen met immigranten, imams en moskeeën maken de inhoud ervan actueel. <Arab: Koer’an....

Kanaän

Het land waar het allemaal om begonnen is: het aan Abraham beloofde land. Het land bestaat deels uit vruchtbare aarde en deels uit rots- of woestijnachtig terrein. In de Bijbel wordt het omschreven als “een land, overvloeiende van melk en honing”. Sommige...

Mozes

Leider van het Bijbelse volk Israël. Bevrijdt zijn volk van de slavernij in Egypte.  Organiseert de Uittocht. Leidt het volk door de woestijn, maar mag zelf het Beloofde Land niet betreden. Dat land heette in die tijd Kanaän. Later werd het Israël genoemd en nog weer...

Vervangingstheologie (of: substitutietheologie)

De door christelijke denkers ontwikkelde gedachte dat ”de Joden”, het oorspronkelijke volk Israël, als uitverkoren volk door God zou zijn vervangen door de Kerk, d.w.z. de vanuit Rome bestuurde rooms-katholieke kerk.     Volgens de aanhangers van...

Holocaustdebat

Direct na afloop van W.O. II brandt de discussie los over hoe het onverklaarbare heeft kunnen gebeuren. En dan ook nog in Duitsland, dat tot de meest beschaafde landen ter wereld wordt gerekend.   “Befehl ist Befehl!” Veel daders beroepen zich op de orders die...

Antisemitisme – oorzaken

Antisemitisme (= Jodenhaat) kent tientallen oorzaken. Met een gezamenlijk kenmerk: ze zijn niet of nauwelijks met feiten te onderbouwen. Religieuze concurrentie Christendom  Bovenaan de lijst staat de al twintig eeuwen durende stelselmatige anti-joodse propaganda in...

Abraham

Met dank overgenomen van http://slideplayer.com/slide/6861425/ Rijke Mesopotamische (Arabische) boer. Krijgt de hemelse opdracht naar het Beloofde Land te verhuizen. Stamvader en daarmee wellicht veroorzaker van het conflict tussen Joden en Palestijnse Arabieren....