Allerlei belanghebbenden in het conflict zetten nieuwsbladen, tijdschriften, radio, tv en websites in om hun standpunt uit te dragen.

Niet alleen joden en Palestijnen komen dagelijks met een stroom publicaties. Ook allerlei Arabische en islamitische organisaties, zionisten en antizionisten, vredesactivisten, hulporganisaties, christenen, christenzionisten, libertijnen, communisten en andere militaire, politieke en religieuze richtingen laten van zich horen. Ze geven van gebeurtenissen in heden en verleden een interpretatie die in de eerste plaats de eigen belangen dient. Het is een zeldzaamheid als een partij de visie van een andere partij overneemt of er respect voor toont.

Veroorzaakt de slag om de wereldopinie werkelijk rechtstreeks slachtoffers?

Het antwoord: ja! Aan beide kanten vallen slachtoffers (2005-2005) alleen om wereldopinie te beïnvloeden. Hoe dat zit? Israël is bang dat de wereld de aangekondigde terugtrekking uit Gaza als een nederlaag à la Libanon ziet. Het toont zijn macht door extra invallen. Het leger hoopt vóór de overdracht zo veel mogelijk ‘militanten’ met raketten en wapens uit te schakelen. Palestijnse organisaties (o.a. Hamas) in Gaza verhevigen hun pogingen om de geplande terugtrekking op een met hun acties bevochten Israëlische nederlaag te doen lijken. Ze doen meer aanvallen en schieten extra aantallen raketten af. De propagandaslag heeft vele tientallen mensenlevens gekost.

Herkenning

Bij het raadplegen van bronnen van de vele, vaak lijnrecht tegenover elkaar staande partijen is tijdens het lezen van de tekst aan vorm en woordkeus al te zien uit welke politieke of religieuze hoek de wind waait.

Verificatie

Nieuws wordt niet altijd even zorgvuldig op zijn waarheidsgehalte gecontroleerd. Afhankelijk van de bron worden berichten nogal eens klakkeloos overgenomen. Onjuist gebleken informatie wordt zelden in het openbaar herroepen. Vaak blijft het oorspronkelijke bericht zonder de latere correctie (op internet) staan.

Internationale pers

Dagelijks plaatsen kranten commentaar op het conflict. Een nieuwsuitzending op tv bevat meestal een kort bericht over Israël of de Palestijnen. Volgens velen is de hoeveelheid nieuws buitenproportioneel. Bedoeld wordt dat over Israël / Palestina meer en gedetailleerder nieuws gebracht wordt dan over andere, vaak veel omvangrijker conflicten.

“De media vertéllen niet de waarheid.
Ze máken hem!”

Palestina

De (pro-) Palestijnse propaganda lijkt in de loop van de laatste paar jaar snel een professionelere uitstraling te hebben gekregen. Net als de pro-Israëlische wordt die zichtbaar in vele honderden websites. Ze zijn er in allerlei – soms moeilijk herkenbare – vormen en steeds vaker met een versie in het Engels.

Israël

Israël heeft vanwege zijn internationale karakter (diaspora) al vele eeuwen voet aan de grond in de meeste Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika. Uit Israëlische (Joodse) bronnen, zowel in als buiten Israël, komt veel kritiek op het beleid van de Israëlische regering en het zionisme. Joodse commentatoren die een voor de staat Israël minder gunstig standpunt innemen worden door hun opponenten vaak uitgemaakt voor ‘zelfhaters’.

Inlegkunde

Partijen leggen de feiten meestal doorgaans in hun eigen voordeel uit. De acties van de ander worden extra belicht en het eigen geweld wordt wat bescheidener voorgesteld of maar geheel verzwegen.
Een opmerkelijk voorbeeld is dat de zionistische propaganda bezweert hoe leeg en onbewerkt het Palestijnse land was voordat de teruggekeerde Joden het land weer gingen ontginnen. Vele eeuwen is er geen eigen Palestijnse identiteit geweest. Ja, het volk dat er vóór 1948 woonde heette niet eens Palestijnen!
De Palestijnse propaganda stelt daar graag tegenover dat er door de eeuwen heen vele honderdduizenden Palestijnen woonden met een eigen Arabische cultuur. Het Palestijnse volk was in de ogen van de omringende Arabische staten hoogontwikkeld. Er was een uitgebreide export van o.a. olijven en sinaasappels.
Partijen voeren aantallen oorspronkelijke bewoners op die sterk uiteenlopen. Historisch bewijsmateriaal is er nauwelijks. En als het er is wordt het ontkend, verdraaid of verzwegen.
Sommige aangedragen ‘feiten’ zijn gemakkelijk controleerbaar via staatsstatistieken, cijfermateriaal van de VN, het Britse mandaatbestuur, het Ottomaanse rijk, etc. Niet alle journalisten nemen de moeite hun beweringen te verifiëren: soms is ál te simpel aan te tonen dat er ‘overdreven’ wordt. Ook zijn niet alle staatsstatistieken betrouwbaar: het komt geregeld voor dat ze achteraf moeten worden herzien.

Precheck

Media nemen berichten zonder controle van elkaar over. Meer dan eens is aangetoond dat pertinente onwaarheden aan de wereld zijn gepresenteerd. Wat er werkelijk gebeurd is doet er achteraf niet meer toe. De nieuwsconsument heeft het beeld al ‘opgeslagen’ en laat dat niet meer los. Zelfs is er bewijs dat foto’s worden ‘aangepast’ om de situatie alarmerender te laten lijken.

Terugdraaien

Internationale organisaties ontkomen niet aan de effecten van propaganda. Voorbeeld: de Verenigde Naties namen een resolutie aan waarin zionisme wordt gelijkgesteld met racisme. Jaren later moet die worden teruggedraaid. Op vele honderden websites is uitgebreid over het aannemen van de resolutie te lezen, terwijl over het terugdraaien ervan niets wordt vermeld. Dezelfde VN ziet zich herhaaldelijk gedwongen, eerder als vaststaand gemelde feiten achteraf aan te passen. Hetzelfde geldt voor de waarnemingen van hulporganisaties.

Nieuwsmedia

Sites die een schat aan dagelijkse en ‘on-the-spot’-informatie geven, vanuit verschillende overtuigingen, zijn o.a. die van de BBC, Ha’aretz, Jerusalem Post, Palestine Remembered, Ma’ariv, Palestine Times, Gush Shalom, etc. In België en Nederland is goede informatie te verkrijgen, eveneens vanuit verschillende overtuigingen, bij onder meer NRC-Handelsblad, Trouw, Parool, De Groene Amsterdammer, Reformatorisch Dagblad, etc. In alle talen zijn websites benaderbaar van particulieren en instellingen die een eigen geluid willen laten horen.
(Op deze site kunnen via de knop Externe Links:Nieuwsmedia allerlei professionele informatiebronnen worden benaderd die veel over het conflict publiceren).

Dubbelcheck

Een positieve kant van de communicatie via het internet is de mogelijkheid van snelle ‘hoor en wederhoor’. Er verschijnen uitgebreide kanttekeningen en brieven, maar ook complete dissertaties. Prompt komen mee- en tegenstanders met een inhoudelijke reactie.

Eigen bron

Het merendeel van de nieuwslezers heeft de gewoonte zich te beperken tot een enkele bron. Liefst laten ze zich informeren door de bron die de eigen mening zo dicht mogelijk benadert. Bestudering van de – tegengestelde – mening van ‘de andere kant’ kan meer begrip voor diens standpunt opleveren. Maar dat is lastig. Het vraagt een open mind en wordt daarom vaak achterwege gelaten.

Stilzwijgen

Een wat minder voor de hand liggende propagandatechniek is de kunst van het weglaten. Zo wordt de Israëlische hulp aan door een tsunami getroffen landen in Azië in geen enkele krant vermeld. Ook de medische verzorging die Palestijnen (kinderen) in Israëlische ziekenhuizen krijgen, blijft onvermeld. Volgens commentatoren van de nieuwsmedia past dat niet in het beeld dat de lezers van de situatie hebben. En het zou voor de lezers onprettig zijn hun beeld steeds te moeten bijstellen.

Wie heeft gelijk?

Conflicten lijken onoplosbaar als er sprake is van een dilemma. Er moet dan gekozen worden tussen twee mogelijkheden, die allebei onaangenaam zijn. Nog ingewikkelder wordt het, propaganda en waarheid van elkaar te scheiden als beide partijen gelijk lijken te hebben. Beiden hebben dan het recht aan hun kant.
Een veelzeggende uitspraak uit de juridische wereld: “Gelijk hebben is nog geen gelijk krijgen”. Propaganda is bedoeld om gelijk te krijgen. Zo veel mogelijk mensen meekrijgen is de kunst. Gelijk hebben blijft een andere zaak.

De vraag is of “gelijk hebben” wel bestaat. Bestaat er wel een objectieve waarheid? De beroemde filosoof Nietzsche stelt: “Er is geen waarheid, er zijn alleen interpretaties.”

Voorkeur

Nog weer een andere zaak is partij kiezen. De meeste mensen hebben de neiging te kiezen voor de underdog. Ze hebben medelijden met wat in hun ogen de onderliggende partij is. Ook van die neiging wordt in het conflict tussen Israël en de Palestijnen handig gebruik gemaakt.

Beoordeel dit artikel

Gerelateerde Berichten