Al meer dan 100 jaar conflictbron tussen (Palestijnse) Arabieren en Joden. Hoofdstad van de Joodse koninkrijken in de Bijbelse periode (rond 1000 v. Chr.). Daarmee ruim 3000 jaar de heilige hoofdstad van het jodendom. Ook christenen (vanaf kruisiging en hemelvaart van Jezus) en moslims (bezoek Mohammed) claimen de stad. De skyline wordt gedomineerd door een islamitisch heiligdom: de Rotskoepel.

Omstreden naam

Urushalim (gegraveerd in Egyptische beeldjes van ± 3.500 v. Chr.), Ursalim, Ur Shalem, Jerusjalajim, Jebus; Arabisch: Al-Quds (de Heilige’).
De locatie is al meer dan vijfduizend jaar als stad bekend en wordt aangeprezen als De Gouden Stad, De Eeuwige Stad, De Stad van David en De Stad van Vrede. Jeruzalem wordt door bijbelse profeten ook “de bloedstad” genoemd. De naam op zich is al een conflictbron. Hij zou afstammen van de Kanaänitische God Shalem (Arabisch-Palestijnse visie; Jebus + Salaam) OF van Jebus + het Hebreeuwse woord ‘Shalom’ (joods/zionistische visie).

Vaderlandse geschiedenis van het volk Israël

De Bijbel maakt er geen geheim van. De Israëlitische koning David veroverde rond 1.000 v. Chr. de stad op de Jebusieten. Even later koos hij Jeruzalem als hoofdstad voor zijn rijk. Vóór die tijd waren er twee hoofdsteden: het zuidelijke rijk had Hebron als hoofdstad en het noordelijke Sichem (2 Samuel 5; 1 Kron. 11).
Davids zoon, koning Salomo, bouwde er de eerste tempel. Volgens de Bijbel ging de God van Israël in die tempel wonen. Veel archeologisch bewijs is er niet. Sindsdien is Jeruzalem van geen enkel volk ooit de hoofdstad geweest, ook niet van een Arabisch of islamitisch volk.
In de Bijbel komt het woord Jeruzalem honderden keren voor. Een zoekopdracht op statenvertaling.nl (2007) levert 616 zoekresultaten op in de Hebreeuwse bijbel, die christenen het Oude Testament noemen, 196 in de apocriefe boeken en 141 in het christelijke deel of Nieuwe Testament.

Christendom

Miljoenen christenen zien Jeruzalem als hun heilige stad. Jezus Christus, de stichter van hun geloof, heeft er geleefd en geleden. Volgens de christelijke traditie heeft Jezus er toespraken gehouden en is hij er veroordeeld en gekruisigd. Nog iedere dag volgen in Jeruzalem christelijke toeristen de uitgezette route van Jezus’ lijdensweg. Ze zeulen er met loodzware kruisen rond om zich de lijdensweg van hun geestelijk leider in te leven en die opnieuw mee te beleven. Devotie is emotie. Toch raken veel van deze toeristen teleurgesteld als ze zien hoe de heilige plaatsen zijn vercommercialiseerd. Ook ergeren ze zich eraan dat voor belangrijke gebeurtenissen meer dan één plek blijkt te zijn vastgesteld. In de praktijk liggen ook de plaatselijke kerkleiders nog al eens met elkaar overhoop. De exploitatie van de heilige christelijke plekken is een belangrijke inkomstenbron, maar leidt al eeuwenlang tot ruzie en onenigheid.

Islam

Ook de moslims zien Jeruzalem als hun heilige stad, na Mekka en Medina. Mohammed zou vanuit de stad op zijn paard een hemelreis hebben gemaakt. Omdat het woord Jeruzalem in de Koran helemaal niet voorkomt menen westerse islamkenners dat de geschiedenis achteraf, in de 8e eeuw, aan de islamitische traditie is toegevoegd. De opzet zou zijn geweest om de spirituele dominantie van de islam over jodendom en christendom te onderstrepen.
Dat de skyline van de stad door een islamitisch heilig bouwwerk, de Rotskoepel met zijn gouden dak, wordt gedomineerd is veel joden en christenen een doorn in het oog.
Er bestaat een kleine joodsextremistische organisatie die zich ten doel stelt, de Rotskoepel en de Al-Aksamoskee op te blazen. Doel: herbouw van de joodse tempel.

Recente geschiedenis

Op 10 december 1917 veroverden de Britse strijdkrachten de stad op het Osmaanse (Turkse, wel islamitische maar niet Arabische) Rijk, dat de stad precies 400 jaar bezet had gehouden. Tussen 1948 en 1967 was de stad in handen van Jordanië. Veel historische gebouwen met een joodsreligieuze achtergrond, waaronder meer dan 30 synagogen, zijn in deze periode met de grond gelijkgemaakt. De internationale gemeenschap maakte zich er niet druk over. De antieke joodse heiligdommen waren in die periode niet toegankelijk voor joden en christenen. In scherp contrast daarmee heeft het Israëlische leger – na de verovering van de heilige stad in 1967 – de islamitische heiligdommen op de Tempelberg intact gelaten.

Ondeelbare hoofdstad van de staat Israël

In 1967 – na afloop van de Zesdaagse Oorlog – annexeerde Israël de oude stad en Oost-Jeruzalem en riep heel Jeruzalem uit tot hoofdstad. De Verenigde Naties hebben deze annexatie nooit erkend. Bijna alle staten verhuisden prompt hun diplomatieke missies naar Tel Aviv. Op 30 juli 1980 bevestigde de Knesset de annexatie via de ‘Jeruzalemwet’: ‘Het verenigd Jeruzalem is in zijn geheel de hoofdstad van Israël’.

Jeruzalem in het conflict met Palestijnse Arabieren

Al in 1920 kwam het in de stad tot moordpartijen tussen Arabieren en Joden. Het moderne Jeruzalem – met bijna 700.000 inwoners – is al tientallen jaren het toneel van Palestijnse zelfmoordaanslagen, waarbij Joodse burgerslachtoffers vallen.
Naast de Bezette Gebieden is de stad de belangrijkste conflictbron in de strijd tussen de Arabieren en de Israëli’s. Vanwege de vele er gebouwde heiligdommen is de stad zowel voor joden, christenen als moslims van groot belang.
Over en weer zaaien partijen twijfel over de authenticiteit, de historische echtheid, de betrouwbaarheid van elkaars heiligdommen. Archeologisch onderzoek moet de juistheid van de claims bewijzen. Zelfs over dat archeologisch onderzoek ontstaat geregeld twist, vooral als het om de Tempelberg gaat. Soms loopt dat uit of fysiek geweld, zoals aan het begin van de Tweede of Al-Aksa-Intifada (september 2000), waarvan de naam naar een islamitisch heiligdom op de berg verwijst.
Veel critici van de staat Israël menen dat Oost-Jeruzalem aan de Palestijnen moet worden overgedragen. Het zou de hoofdstad van een Palestijnse staat moeten worden. Joodse, zoals onejerusalem.org, maar ook christelijke organisaties zoals ICEJ, spannen zich in om dat te voorkomen.

Stad van de Joden?

Wetenschappers (archeologen) hebben bevestigd dat Jeruzalem al meer dan 3.000 jaar door Joden wordt bewoond. Meer dan eens is de joodse bevolking door buitenlandse machthebbers uit de stad verdreven, zoals tijdens de Romeinse bezetting, maar er altijd weer teruggekeerd. Met cijfers van de Turkse overheid is bewezen dat Joden er vanaf circa 1850 in de meerderheid zijn geweest. Toch is ook de joodse aanwezigheid in Jeruzalem niet onomstreden. Sommige Arabische wetenschappers doen hun best aan te tonen dat ‘de joden’ nooit iets met de stad te maken hebben gehad. Joodse en christelijke tegenhangers bestrijden die visie met een indrukwekkende reeks bewijzen, ook archeologische.

Heersers over Jeruzalem

De stad heeft een bewogen historie. Jeruzalem is nogal eens in andere handen overgegaan. Een overzicht.

· Kanaänitische periode 3.500?-1.000 v. Chr.
· Israëlitisch tijdperk 1.000-586 v. Chr.
· Perzisch tijdperk 537-332 v. Chr.
· Hellenistisch tijdperk 332-167 v. Chr.
· Hasmoneeën 167-63 v. Chr.
· Romeins tijdperk 63 v.- 324 n. Chr.
· Byzantijns tijdperk 324-638
· Islamitisch tijdperk 638-1099
· Kruisvaarders 1099-1187
· Mammelukken 1250-1517
· Ottomaans tijdperk 1517-1917
· Brits mandaat 1917-1948
· Bezetting door Jordanië 1948-1967
· Israëlisch tijdperk 1967-vandaag.

Poorten, wijken en muren van Jeruzalem

Jeruzalem telt zeven toegangspoorten:
1. de Mestpoort,
2. de Sionspoort met zijn vele kogelgaten uit de strijd van 1948,
3. de Jaffapoort,
4. de Nieuwe Poort,
5. de Damascuspoort (Oost-Jeruzalem),
6. de Herodespoort,
7. de St. Stefanus- of Leeuwenpoort.
Een bijzondere vermelding verdient de dichtgemetselde Gouden Poort.
De Oude Stad is verdeeld in vier ‘kwartieren’: een islamitisch, een christelijk, een Armeens en een Joods.
De indrukwekkende muren zijn tussen 1537 en 1541 gebouwd onder leiding van de Osmaanse sultan Suleiman de Grote. Over een groot deel ervan kan een wandeling gemaakt worden. Hier en daar zijn nog delen van de muren van Herodes te zien.

De Gouden Poort van Jeruzalem

Deze poort is niet meer toegankelijk en heeft een belangrijke religieuze betekenis. De poort kijkt uit op de Olijfberg en is sinds 1530 verzegeld. Ze is dichtgemetseld door moslimleiders die zo een terugkomst van een Messias, Bevrijder of Verlosser, wilden verhinderen. Veel religieuze joden en christenen verwachten dat de Messias, naar wie zo lang is uitgekeken, zich niet aan de maatregelen zal storen en glorieus via de Gouden Poort Jeruzalem zal binnentreden. Over de identiteit van de Messias, of hij joods of christelijk zal zijn, daarover zijn de meningen verdeeld. Wel verwachten veel gelovigen dat hij de problemen rond het Israël-Palestinaconflict zal oplossen.

Toerisme

Ieder jaar wordt de stad door miljoenen toeristen bezocht. Niet alleen de bijbelse (archeologische) plaatsen en de Klaagmuur staan in de belangstelling, maar ook de islamitische bouwwerken op de Tempelberg. Na een paar jaar van achteruitgang vanwege de Tweede Intifada vertonen de bezoekerscijfers vanaf eind 2004 weer een opgaande lijn.

De Gouden Poort: een bijzondere geschiedenis. En in de toekomst?

De Gouden Poort: een bijzondere geschiedenis. En in de toekomst?

Meer informatie:

http://www.jerusalem.muni.il/jer_main/defaultnew.asp?lng=2 (officiële website van het stadsbestuur)

www.jerusalemshots.com (een serie toeristische foto””s van Jeruzalem)

http://www.bijbelcentrum.org/ (pro-Israëlisch particulier initiatief)

http://www.archpark.org.il/ (virtuele rondleiding door Jeruzalem)

http://jeruzalem.beginthier.nl/ (verwijspagina) http://jeruzalem.startkabel.nl/ (nog een verwijspagina)

http://nl.wikipedia.org/wiki/Jeruzalem

http://www.cidi.nl/publ/online/jer.html#chap1 (online publicatie)

http://www.onejerusalem.org/blog/index.asp (‘houd de stad in joodse handen’).


Gerelateerde Berichten