Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?

 

Sarai, de hoofdvrouw van Abraham, wil volgens het bijbelverhaal maar niet zwanger worden. Hagar, Abrahams slavin of bijvrouw, wordt wél zwanger. Hagar is er zo trots op dat ze Sarai, haar meesteres, uitlacht. Ze verliest, nog steeds volgens het bijbelverhaal, zelfs ieder respect voor Sarai (Gen.16). Abraham kan niet voorkomen dat Sarai dat niet pikt en Hagar zo fors terugpest dat die de woestijn invlucht. Een engel beveelt haar terug te keren. Bovendien voorspelt hij dat Hagar een zoon zal baren. Ze moet hem Ismaël noemen, “want de Here heeft naar uw ellende gehoord”.

Feiten of fictie?

De engel voorspelt ook dat deze zoon “een wilde ezel” van een mens zal zijn. “Zijn hand zal tegen allen zijn en de hand van allen tegen hem”.
De typering geldt alleen voor de persoon van Ismaël. Toch willen sommige (bijbel-) geleerden de typering opvatten als representatief voor alle Arabische volken. Ze zouden een oorlogszuchtige en ruziezoekende aard hebben. Andere deskundigen betogen het tegendeel: de Arabische wereld en de westerse wereld (Europa en de VS) zouden in agressie niet voor elkaar onderdoen. Nog weer anderen betogen dat de Arabische en islamitische wereld veel vrediger waren en zijn dan de Westerse (christelijke). Er zijn ook onderzoekers die menen te kunnen onderbouwen dat in naam van de islam veel meer is gemoord dan ‘de christenen’. Zijn de meningen wel beoordeelbaar? Speculaties over de aantallen dodelijke slachtoffers die de grote religies op hun geweten hebben, laten verschillende uitkomsten zien. Wetenschappelijk onderzoek lijkt lastig: veel van het bronnenmateriaal berust op ‘overlevering’, d.w.z. ficties en mythen en niet op feiten.

Woestijn

Terug naar het bijbelverhaal. Ismaël wordt geboren als Abraham 86 jaar oud is (Genesis 16:16). Volgens de Bijbel schenkt Sara, Abrahams eerste vrouw, hem zijn tweede zoon, Izaak, als hij 100 jaar oud is. Izaak zal de stamvader van het volk Israël zal worden. Omdat Ismaël zijn broer bespot als hij wordt “gespeend”, stuurt Abraham Hagar en Ismaël weg. Ze vluchten de woestijn in. Volgens een islamitische legende komen ze in Mekka aan. Ismaël wordt beschouwd als de stamvader van een aantal noord-Arabische stammen (Gen. 25:12-18). Hij sterft volgens de Bijbel op 137-jarige leeftijd (Gen. 25:17).

Ismaël… of toch Izaak?

Volgens Korangeleerden is in de Bijbel een pijnlijk foutje geslopen: Abraham moest niet Izaak maar Ismaël offeren. Volgens Genesis 16:16 kreeg Abraham Ismaël op zijn 86e en Izaak toen hij 100 jaar oud was (21:5). In Genesis 22:2 krijgt Abraham de opdracht zijn ‘enige’ zoon te offeren. Het potentiële slachtoffer moet dus niet Izaak maar Ismaël zijn geweest. Islamgeleerden menen dat joden en misschien ook christenen met de tekst geknoeid hebben.

Ook komen geleerden aan de hand van bijbelteksten met het argument dat Abraham Ismaël net zo liefhad als Izaak. Het verbond (in ruil voor besnijdenis krijg je een talrijk nageslacht) gold voor beide zoons (Genesis 17:9-11, 20 en 23-26 en 21:18). Omdat Mohammed volgens de islamitische traditie rechtstreeks afstamt van Ismaël herdenken moslims het geruchtmakende offer al eeuwenlang. Een tweede argument: was het inderdaad Izaak die geofferd had moeten worden? Dan zouden – volgens Korangeleerden – joden en christenen die gebeurtenis zeker hebben herdacht.

Nog een paar controversiële bijbelteksten over dit belangenconflict, dat geleerden nog vandaag bezighoudt en waarover het laatste woord nog niet gezegd is:

Genesis 21:12
Maar God zei tegen hem: ‘Je hoeft je niet bezwaard te voelen vanwege de jongen of je slavin. Alles wat Sara je vraagt moet je doen, want alleen de nakomelingen van Isaak zullen gelden als jouw nageslacht.

Genesis 17:21
Maar mijn verbond zal ik voortzetten met Isaak, de zoon die Sara je volgend jaar omstreeks deze tijd zal baren.’

(teksten overgenomen uit Online Bijbel (NBV)

Meer informatie:

Op internet is in dverse talen een gevarieerd aanbod aan discussies over de kwestie te vinden. In onze eigen taal gaan aanhangers van beide visies stevig de strijd aan op https://credible.nl/topic/13122-ismael-of-izaak/#comment-605408.


Gerelateerde Berichten