De Volkenbond geeft begin 19e eeuw aan “ontwikkelde” landen (zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) een mandaat om “volkeren die nog niet op eigen benen kunnen staan” voorlopig te besturen. In 1948 maakt Engeland er zelf een eind aan.

Aan het Brits Mandaat gaat een serie gebeurtenissen vooraf. In 1916 wordt een geheime afspraak gemaakt tussen de Britse en Franse regeringen ter verdeling van het Ottomaanse Rijk, de zgn. Sykes-Pycot-overeenkomst. In 1917 volgt de Balfourverklaring. Van 1918 tot 1920 verovert het Verenigd Koninkrijk Palestina en haar achterland en vestigt er een militair bestuur: de O.E.T.A. (“Occupied Enemy Territory Administration”).

In 1920 wordt, nadat het Ottomaanse Rijk is gevallen, het hele gebied Palestina, inclusief wat nu Jordanië heet, tijdens de conferentie van San Remo door de Volkenbond aan het Verenigd Koninkrijk overgedragen als mandaatgebied. Het mandaat erkent de historische band van het joodse volk met Palestina.

Er volgen verscheidene Witboeken: het Churchill Witboek in 1922, het Passfield Witboek in 1930 en het MacDonald Witboek in 1939.
In 1936-1937 benoemt de Britse regering de Peel-commissie, die in het ‘Peel-rapport’ naast een deling voorstelt 225.000 Arabieren van het joodse naar het Arabische gebied te verplaatsen en 1.250 joden het omgekeerde traject te laten volgen. In 1938 volgt de Woodhead Commissie.

In 1945-1946 wordt een commissie opgericht, bestaande uit een gelijk aantal Amerikaanse en Britse vertegenwoordigers, met de officiële opdracht een oplossing te vinden voor het probleem van de joodse vluchtelingen.

In april 1947 wordt een speciaal comité opgericht om het Palestina-vraagstuk op te lossen. Het lukt niet overeenstemming te bereiken. Een meerderheid geeft de voorkeur aan opdeling in een joodse en een Arabische staat en de internationalisering van Jeruzalem. De commissie publiceert rapporten die met elkaar in tegenspraak zijn.

De kwestie wordt op 29 november 1947 aan de Algemene Vergadering van de VN voorgelegd, die het Verdelingsplan aanneemt als resolutie no. 181. Prompt volgt een geweldsspiraal in de vorm van een burgeroorlog. In 1948 geeft Engeland de verantwoordelijkheid voor Palestina (terug) aan de Verenigde Naties.

Het Brits mandaat wordt in 1948 opgeheven. Engeland trekt zijn handen van het gebied af. Over de motieven zijn de historici het niet eens. Er worden drie redenen genoemd:

  • Veel historici menen dat de Israëlische terreur (o.a. het opblazen van het King David-hotel in Jeruzalem met veel slachtoffers en het ophangen van twee sergeants door Irgoen/Stern), de doorslag heeft gegeven.
  • Anderen zoeken de oorzaak in de financiële problemen binnen het Verenigd Koninkrijk na WO2. Deze mening sluit aan bij de terugtrekking van het VK uit andere delen van het Britse Rijk, zoals India.
  • Een derde reden is de toenemende druk op het VK van de Verenigde Staten van Amerika, waar de joodse kwestie steeds hoger op de politieke agenda komt te staan.

 

Beoordeel dit artikel

Gerelateerde Berichten