Artikelen op categorie

Rijke Mesopotamisch/Arabische boer. Krijgt de opdracht naar het Beloofde Land te verhuizen. Stamvader en daarmee misschien veroorzaker van het conflict

Van ‘korporaal’ uit Oostenrijk tot dictator van Duitsland. Initiator van WO2 en Sjoa. Geliefd kindervriend. Gehaat massamoordenaar.

Vredesplan uit 2003. Tot stand gekomen door samenwerking van de Palestijnse politicus Rabbo en zijn Israëlische collega Beilin.

Het plan voorziet in

Heilig huis van de moslims, op de Tempelberg in Jeruzalem. Al eeuwen bron van strijd tussen gelovigen. Startpunt van Mohammed’s

Een overzicht van aanslagen en bedreigingen die aan Al-Qaida of gelieerde groepen worden toegeschreven. De geruchtmakende aanslagen in New York

Vreemdelingenwet in het Verenigd Koninkrijk. Speciaal bedoeld om te voorkomen dat Joden uit het Oostblok naar Engeland oversteken. Met antisemitische

Arabische naam voor de godheid die moslims aanbidden. Over de vraag of joden, christenen en moslims dezelfde God aanbidden is

Joods meisje. Wereldberoemd vanwege het dagboek dat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog bijhield. Symbool van de Holocaust.

Denkwijze die zich tegen de joodse religie richt. Wordt dikwijls gebruikt als dekmantel voor de term antisemitisme.

Afkeer van Joden alleen omdat ze Jood zijn. Eeuwenoude vorm van discriminatie. 'Ernstige ziekte' van het vroege christendom. Overgenomen door

Rassenscheiding, gebaseerd op huidkleur. (>Latijn: segregatie; afzondering, afscheiding, ontmenging). Oorspronkelijk verwijt aan Zuid-Afrika. Volgens Israëlcritici ook van toepassing op Israël.

Omstreden islamitische organisatie. In 2002 door de in Antwerpen wonende en omstreden Libanees Aboe Jahjah opgericht. Ook in ons land

Het Arabische volk. De Arabische landen. Noord-Afrika en het Arabisch schiereiland, tussen Afrika en Azië, links begrensd door de Rode

Omstreden grondlegger van de Palestijnse nationaliteit. Aanbeden en verguisd. Volksheld en terreurleider.

Oudheidkunde. In de afgelopen eeuwen is veel werk verzet om bewijsmateriaal aan te dragen. Niet alleen voor de verhalen uit

Jezus is niet God maar een op God lijkende mens. Stroming binnen het vroege christendom. Door het bestuur van de

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen.

Land in Klein-Azië. Afstammelingen van de Kaukasusvolkeren. Eerste land dat zich tot het christendom bekeert. In de 20e eeuw slachtoffer


<Frans: assimiler.
Relevante betekenis: opgaan in een nieuw milieu van individuen of groepen.
De term wordt gebruikt om te beschrijven hoe grondig

Verdwenen volk. Maakte deel uit van het Semitische ras, waar ook Arabieren en Joden bij horen. Gedurende het grootste gedeelte

Deel van Indonesië.Vooral bekend vanwege de Atjeh-crisis.Veel aangehaald voorbeeld van Nederlandse imperialistische oorlogvoering. Sommigen geven er hoog over op. Anderen

Vernietigingskamp voor joden, zigeuners en andere gevangenen van het naziregime tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tevens kamp voor dwangarbeid. Meer dan

Auto da fe op de Plaza Mayor in Madrid (1680), bijgewoond door koning Karel II
Ceremonie waarbij de r.-k. Inquisitie van

Ravijn even buiten de Russische stad Kiev. Toneel van een massamoord, gepleegd door de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Brief van de Britse minister van Buitenlandse Zaken aan de Zionistische Wereldorganisatie. Brief met grote gevolgen: onduidelijkheid, spanning, onrecht, doden

Crimineel die leefde aan het begin van onze jaartelling. Werd volgens de Bijbelverhalen (N.T.) tegen Jezus afgeruild. De Romeinse Pontius

Bijbelse aanduiding voor het land Israël. De claim wordt gelegd door orthodoxe joden en een deel van de christenen. De

In heel Europa worden door de eeuwen heen Joden gediscrimineerd. Zo mogen ze - onder meer om te voorkomen dat

De bakermat van onze hedendaagse westerse samenleving ligt in het Midden-Oosten. Drieduizend jaar vóór Christus waren daar al sterk ontwikkelde

Chirurgische ingreep waarbij de voorhuid van de penis, die de eikel bedekt, verwijderd wordt. De medische term ervoor is circumcisie.

Gebieden die sinds de oorlog van 1967 door de Israëli’s bezet zijn (geweest). Bedoeld worden meestal de Westbank (eerder bekend

Heilig boek van joden, christenen. Voor een deel ook van moslims. Oorsprong van het monotheïsme, het geloof in de God

Eeuwenoude, lugubere mythe over een Joods gebruik. Duikt steeds opnieuw op. Eeuwenlang in de wereld van de christenen. Maar (vooral

Aziatische religie. Ontstaan in India, in de 6e eeuw v. Chr. Geldt als meest vreedzame onder de godsdiensten en telt

De Volkenbond geeft begin 19e eeuw aan “ontwikkelde" landen (zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) een mandaat om “volkeren die

Opzienbarende overeenkomst in 1978 tussen Carter, Sadat en Begin. Met tegenvallend resultaat. Ook: onderhandelingen in 2000, tussen Clinton, Barak en

Nomadenvolk dat tijdens de Middeleeuwen in Centraal-Azië rondtrekt. Bekeert zich massaal tot het Jodendom. Opmerkelijk aspect van het Israël-Palestinaconflict.

Vernietigingskamp in Polen tijdens WO2. In gebruik genomen in december 1941.

Grootste godsdienst op aarde. Gebaseerd op de leer van de Jood Jezus Christus. Verder uitgewerkt door de Joden Petrus en

Alle bezit en alle productiemiddelen in handen van alle mensen samen. Prachtige gedachte. In de praktijk onhaalbaar gebleken.

Terrorisme als antwoord op terrorisme. Doel: wraak en vergelding. Of om toekomstige terreur door ‘afschrikking’ in de kiem te smoren.

Benaming voor joden in Spanje die zich tot het christendom bekeren nadat in 1492 besloten wordt dat ze zich moeten

Stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Tevens hoofdstad van de provincie Córdoba.

In 1906 uit Polen naar Palestina geëmigreerde jood. Socialistisch militair en politiek leider van Israël. Roept op 14 mei 1948

Omstreden Bijbeltekst. Leidt tot haat, vervolging en moord.

Mattheus 27 vers 25: de nieuwtestamentische Bijbeltekst die de verantwoordelijk voor de kruisiging

Vorm van staatsinrichting die te vinden is in de moderne westerse wereld. Gebaseerd op de wil van het volk en

Benaming voor Duitsland tussen 1933 en 1945. Hitler roept het Derde Rijk uit als hij in 1933 aan de macht

De ''omzwerving'' van Joden in het buitenland. Gevolg van oorlog, bezetting en opstand. Joodse gelovigen zien er een straf van

Onderscheid maken of verschillen vaststellen tussen mensen. Met het doel, mensen in gelijke gevallen ongelijk te behandelen.

Mythe van de Duitse legerleiding om schuld van de nederlaag tijdens de Eerste Wereldoorlog elders neer te leggen.

Oeroude maar omstreden vergeldingsmethode. Voor moord, drugssmokkel, verkrachting. Maar ook voor homofilie en overspel. In Israël en de Palestijnse gebieden

Druzen (of: Droezen). Het woord is afgeleid van het Arabische durzi. De naam is afgeleid van die van de stichter,

Spraakmakend politiek activiste. Sterk betrokken bij het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren. Zet zich in voor vrijheid van

Hoogbeschaafde natie in Europa. Land van vooraanstaande denkers, kunstenaars en technici. Maar ook: belangrijk medeveroorzaker van het conflict Israël -

Op verzoek van UNIFIL (United Nations Interim Forces in Lebanon) besluit de Nederlandse regering in 1979 een Nederlands bataljon naar



Amon (of Amun, Amoen) (de oppergod van Egypte)
Anoebis (het dodenrijk)
Apis Heilige stier: zie Osiris
Aten (of Aton) (de zonneschijf)
Drieëenheid (opmerkelijk: Amoen,

Officier in het Duitse leger, de SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de Endlösung(de vernietiging van Europese joden door de

Definitieve oplossing. Eindoplossing. Final solution. De uiteindelijke oplossing die Hitler bedacht voor de Joodse kwestie: uitroeiing.

Voorstad van de Oegandese hoofdstad Kampala. In 1976 toneel van een tegen Israëlische burgers gerichte gijzelactie. Met bloedige afloop.

Belangrijkste veroorzaker van het conflict Israël - Palestina. Eeuwenlang toneel van wrede oorlogen. Bakermat van Christendom en Antisemitisme. Nu toonbeeld

Koning van Saoedi-Arabië van 1964 tot 1975. Verantwoordelijk voor enorme modernisering.Veroorzaakt de oliecrisis van 1973. Bedoeld als boycot tegen landen

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis van het volk Israël. Een onbekende

Politiek systeem dat berust op ultranationalistische en autoritaire beginselen. De ideologie is voornamelijk terug te vinden bij Benito Mussolini en

Bewoners van het land Filistea, het zuidwestelijk deel van het Israël/Palestina van nu. Vestigen zich tussen de 17e en 12e

Denk- en gedragswijze. Meestal religieus getint. Geeft toe aan de wens of behoefte, andersdenkenden de eigen wil op te leggen.

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Bijbel aan Daniël, Zacharias en Maria. Dicteert Mohammed de Koran.

Hebreeuws: Tefilin (of tefilien, tefillien). Oeroud gebruik in de Joodse religieuze orthodoxie. Wordt nog dagelijks in praktijk gebracht.

Uitroeiing van een volk. Hamas wil volgens haar handvest de staat Israël of ‘alle Joden’ uitroeien. De Koran roept er

Voordat het christendom zijn intrede deed in het Noordwesten van Europa kenden de volkeren die daar leefden hun eigen religies

De Geheime Staatspolizei, afgekort tot Gestapo, is de politiedienst die in het Derde Rijk van Hitler verantwoordelijk is voor de

Ter vergelijking: contraterreur in de 16e eeuw. Tegen de terreur van de katholieke Spanjaarden.

Verzet wordt doorgaans geassocieerd met geweld, zeker in verband met het conflict in het Midden-Oosten. En meestal is die associatie

De spiraal van (zelfmoord-) aanslagen en vergelding in het conflict tussen Israël en de Palestijnen is niet begonnen met de

Joseph Arthur (Comte) de Gobineau (1816-1882). Frans diplomaat en schrijver.

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur koestert zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Met

Duits politicus. Kopstuk van de nazi-partij tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Strategisch gelegen bergketen in Noord-Israël. Belangrijke conflictbron tussen Israël en Arabisch buurland Syrië. Door de Britten doorgeschoven aan de Fransen.

Joodse (Jiddische) term voor het ‘beloofde land’. Letterlijk het ‘gouden land’. Niet Israël wordt ermee bedoeld, maar de Verenigde Staten.

Stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Hoofdstad van de gelijknamige provincie. Eeuwenlang van het Islamitische Rijk in Europa.

Hadassah. Amerikaanse zionistische vrouwenbeweging. Grootste vrijwilligers- en vrouwenorganisatie in Amerika.In 1912 opgericht door Henrietta Szold. Vandaag nog actief.

Keizer van het Romeinse Rijk (van 117 tot 138 n. Chr.) Geeft de Joden in Israël na een opstand de

Palestijnse volksbeweging op religieuze grondslag. Staat in de VS, de EU en Rusland te boek als terreurorganisatie. Erkent Israël niet

Egyptisch islamitisch denker. Oprichter van de Moslimbroederschap. Belangrijke voorloper van het islamisme, de ‘politieke’ (lees: fundamentalistische) variant van de islam.

Meer dan 4.000 jaar oude stad in Judea – nu aangeduid als de Westoever van de Jordaan. Omstreden vanwege de

William Henry Hechter. Christelijk (anglicaans) kapelaan in Wenen. Enthousiast promotor van het christenzionisme. Vriend en volgeling van Theodor Herzl, de


Koning van Juda, van 41-44 na Christus.
Hij gaf opdracht de christenen te vervolgen.
Niet te verwarren met Herodes Antipas, onder wiens

Grieks schrijver. Ook wel ‘Vader van de Geschiedenis’ genoemd. Eerste geschiedschrijver van wie een compleet werk bewaard is gebleven.

Plaatsvervangend Führer onder Hitler. Vliegt in 1941 naar Schotland om met de Engelsen over vrede te praten.

Leider van de Duitse SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de holocaust of shoa, de Endlösung, de massamoord op de

De fabrieksmatige vernietiging van het jodendom in Europa. Joden uit heel Europa worden tijdens de Tweede Wereldoorlog met treinen naar

Direct na afloop van W.O. II brandt de discussie los over hoe het onverklaarbare heeft kunnen gebeuren.

En dan ook nog

Meer dan 38 miljoen mensen in dit werelddeel lijden honger. Bedreigt de bevolking in 25 van de 28 Afrikaanse landen.

Oude Arabische stamgewoonte en term, die staakt-het-vuren of rust en kalmte betekent. Hudna is de naam voor de eerste stap

Benaming voor verschillende eeuwenoude geheime genootschappen. Gemeenschappelijke noemer: onduidelijk en geheimzinnig. Worden in verband gebracht met allerlei belangrijke ontwikkelingen. Het

Oorspronkelijke bevolking van Amerika. Slachtoffers van de kolonisatie door de Europeanen vanaf de vijftiende eeuw. Worden vaak vergeleken met de

Nederlandse soldaten raken slaags met binnenlandse ''''militanten'''' (terroristen of verzetsstrijders, afhankelijk van de kant die men kiest) in toenmalig Nederlands-Indië,

De naam staat voor verschillende paramilitaire organisaties die strijden voor de onafhankelijkheid van Ierland. Komt vaak ter sprake als het

Oppervlakte 438.300 km2, 11 x Nederland, 14 x België. Aantal inwoners: 22,7 miljoen (1995). CIA World Factbook 2013: 31,8 miljoen.

Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragon
Europese regenten in de vijftiende eeuw. Fanatieke katholieken: anti-Joods en anti-islamitisch. Verdrijven joden en Moren

Het geloof van de moslims. Ontstaan rond 630 na Christus. Basis: de openbaringen van de grote profeet Mohámmed. Vastgelegd in

Arabische naam: Al-Ikhwan Al-Moslemun (of: Moslemoon). Fundamentalistische islamitische politieke, sociale en terreurorganisatie. Oorspronkelijk afkomstig uit Egypte, maar vandaag met vertakkingen

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?

Eeuwenlang thuisland voor de Israëlieten. Nadat ze door de Romeinen uit hun land zijn verdreven dromen Joden van (terugkeer naar)

Al honderd jaar is er sprake van geweld tussen Arabische en Joodse inwoners van Palestina/Israël. Ver vóór de vestiging van

Tweede aartsvader. Zoon van aartsvader Abraham en zijn vrouw Sara. Vader van Ezau en Jakob. Bijna dodelijk slachtoffer van een

De westerse wereld gebruikt de gregoriaanse jaartelling. Genoemd naar paus Gregorius XIII (1502-1585). Begint (ongeveer) bij de geboorte van Jezus

Al meer dan 100 jaar conflictbron tussen (Palestijnse) Arabieren en Joden. Hoofdstad van de Joodse koninkrijken in de Bijbelse periode

Heilige Oorlog. Begrip binnen de islam, met diverse betekenissen. Deels een gevecht tegen jezelf. Deels een gevecht tegen ketters en

Al eeuwenlang slachtoffers van discriminatie en haat. Gevolg: onderdrukking, pogroms, Holocaust. Komen vanaf 1880 in steeds grotere aantallen uit

Het zowel religieuze als nationale erfgoed van de joden. Circa 2.500 jaar geleden ontstaan in een nomadenvolk. Midden tussen de

Haat die mensen voor joden voelen alleen om hun joods zijn. De eeuwenlange indoctrinatie van burgers in de christelijke wereld

Oorspronkelijke titel: ‘Der Judenstaat’. Boek waarin een poging wordt gedaan het joodse vraagstuk, de ‘joodse kwestie’, ‘die Judenfrage’ op te

Ook wel Davidster genoemd. In het Hebreeuws ‘Mageen Dawid’ (‘schild van David). Symbool van jodendom. Maar ook van antisemitisme (=

Schrijver van het gelijknamige evangelie. Vierde boek van de christelijke bijbel. Het bevat teksten die tot jodenhaat leiden.

Miskend aspect rond het ontstaan van de Palestijnse vluchtelingenstroom in 1947-1948. Ook de nieuwe staat Israël bestaat hoofdzakelijk uit vluchtelingen.

Afsplitsing van het oorspronkelijke ''Groot-Palestina''. Bezet jarenlang de Westoever: Judea en Samaria. Sluit in 1994 vrede met Israël.

Bijbelse figuur. Opvolger van Mozes. Leidt het volk Israël de Jordaan over. Tevens naam van een Bijbelboek.

Tot 1967 in de hele wereld – en op alle landkaarten - standaardaanduiding voor het tegenwoordig ‘politiek correcte’ Westoever of

Eeuwenoud stenen gebouw in de grote moskee van de heilige stad Mekka. Belangrijkste heiligdom van de islam. Bevat steen uit

Arabisch-islamitische regeringsvorm.
Volgens fundamentalistische moslims te verkiezen boven de democratie.

Het land waar het allemaal om begonnen is: het aan Abraham beloofde land.

Twee pogroms, in 1903 en in 1905, in het Russische Kishinev. Ze hebben grote gevolgen voor de joden van Kishinev.


‘Al-Buraq-muur’, Western Wall, Wailing Wall.
Deel van de muur van de oude joodse tempel in Jeruzalem.
Heilige plaats van het joodse

Orthodoxe joden werden in vroeger eeuwen om hun religieuze kledij gehaat. Nu hoogstens uitgelachen. Hun afwijkende kleding was een belangrijke

De grote profeet van de islam, Mohammed, zou een afstammeling zijn van deze Arabische clan. De stam is vernoemd naar

Het vestigen van nederzettingen met eigen burgers in op de vijand veroverd gebied. Veel landen hebben zich eraan schuldig gemaakt,


Algemeen: mensen die met anderen een nederzetting vestigen in een – al dan niet met geweld onderworpen - vreemd land.


Specifiek:

Grootste gewapende conflict sinds WO2. Met meer dan 3,8 miljoen doden.

Heilig boek van de moslims. Net zo omstreden als het heilige boek van de christenen, de Bijbel. In de westerse,

Regio van Servië. Spraakmakend vanwege politieke gewelddaden.

‘Heilige oorlog’ van het Europese christendom. Doel: heilige schatten in Palestina redden. Gericht tegen islam en jodendom (1096-1272).

Deelnemers aan de kruistochten in de Middeleeuwen. De eerste kruistocht heeft plaats in 1096. Doel van de kruisvaarders is het

Bender Gevluchte nazileider. Krijgt hoge functie in Egypte.

Boekler, Wilhelm

Bormann Nazi-politicus en persoonlijk secretaris van Adolf Hitler.

Bruinhemden Leden van de Duitse

Eerste premier van de Sovjetunie. Oprichter van het Leninisme (communistische ideologie).

In het Arabisch: Al Jumhuriyah al Lubnaniyah. Noorderbuur van Israël. Jarenlang rijkste land in de Arabische wereld. Nu verarmd en


Aanleiding: vanuit Libanon werden steeds meer aanslagen op Israël gepleegd, waarbij vaak Katoesja-raketten op Kyriat Shmona terechtkomen.
Israël besloot een antwoord

Gerespecteerd om zijn moed tegen de heersende kerkmoraal in te gaan. Zijn liefde voor Joden slaat om in haat als

Maimonides, Abu Amram Musa of Rambam (de initialen van Rabbi Moses Ben Maimom). Joods middeleeuws filosoof.

Russisch-joods kunstenaar uit de twintigste eeuw. Betrekt christelijke symbolen in zijn kunst. Maakt kunstwerk met de kruisiging van Jezus als

Arabisch land in het noorden van Afrika. Grenst in het noorden aan de Middellandse Zee en in het westen aan

Volgelingen van Maron, een christelijke Syrische kluizenaar. Uit Aleppo, begin van de 5e eeuw n. Chr.

Heilige stad van de moslims. Islamitische heilige stad in Saoedi-Arabië. Bedevaartsoord voor moslims. Verboden voor niet-moslims.

DE GRONDRECHTEN WAAR IEDER MENS RECHT OP HEEFT. IN SOMMIGE LANDEN HARDE PRAKTIJK. IN ANDERE LANDEN FRAAIE THEORIE ZONDER CONSEQUENTIES.

Verlosser. De term is afgeleid van het Hebreeuwse masjiach en betekent letterlijk gezalfde. Volgens de christenen is de Messias al

Joods symbool. Kokertje met inhoud. Wordt aan de deurpost van joodse huizen bevestigd.

Immigratie, emigratie. Het ene gebied of land verlaten en in een ander gebied of land opnieuw beginnen. Volksverhuizingen komen in

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.

Moslims die zich tot het christendom bekeerd hebben. Vrijwillig of onder dwang.

Plaats van religieuze samenkomst van moslims. Min of meer vergelijkbaar met de synagoge van de joden en het kerkgebouw van

Vrouwelijke moslims. Naar westerse maatstaven slachtoffer van onderdrukking. Volgens moslims juist niet.

Leider van het Bijbelse volk Israël. Bevrijdt zijn volk van de slavernij in Egypte. Organiseert de Uittocht. Leidt het volk

Fascistisch dictator in Italië. Werkt nauw samen met Hitler en nazi-Duitsland. Vermoord tijdens arrestatie.

Rijke Mesopotamisch/Arabische boer. Krijgt de opdracht naar het Beloofde Land te verhuizen. Stamvader en daarmee misschien veroorzaker van het conflict

Van ‘korporaal’ uit Oostenrijk tot dictator van Duitsland. Initiator van WO2 en Sjoa. Geliefd kindervriend. Gehaat massamoordenaar.

Vredesplan uit 2003. Tot stand gekomen door samenwerking van de Palestijnse politicus Rabbo en zijn Israëlische collega Beilin.

Het plan voorziet in

Heilig huis van de moslims, op de Tempelberg in Jeruzalem. Al eeuwen bron van strijd tussen gelovigen. Startpunt van Mohammed’s

Een overzicht van aanslagen en bedreigingen die aan Al-Qaida of gelieerde groepen worden toegeschreven. De geruchtmakende aanslagen in New York

Vreemdelingenwet in het Verenigd Koninkrijk. Speciaal bedoeld om te voorkomen dat Joden uit het Oostblok naar Engeland oversteken. Met antisemitische

Arabische naam voor de godheid die moslims aanbidden. Over de vraag of joden, christenen en moslims dezelfde God aanbidden is

Joods meisje. Wereldberoemd vanwege het dagboek dat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog bijhield. Symbool van de Holocaust.

Denkwijze die zich tegen de joodse religie richt. Wordt dikwijls gebruikt als dekmantel voor de term antisemitisme.

Afkeer van Joden alleen omdat ze Jood zijn. Eeuwenoude vorm van discriminatie. 'Ernstige ziekte' van het vroege christendom. Overgenomen door

Rassenscheiding, gebaseerd op huidkleur. (>Latijn: segregatie; afzondering, afscheiding, ontmenging). Oorspronkelijk verwijt aan Zuid-Afrika. Volgens Israëlcritici ook van toepassing op Israël.

Omstreden islamitische organisatie. In 2002 door de in Antwerpen wonende en omstreden Libanees Aboe Jahjah opgericht. Ook in ons land

Het Arabische volk. De Arabische landen. Noord-Afrika en het Arabisch schiereiland, tussen Afrika en Azië, links begrensd door de Rode

Omstreden grondlegger van de Palestijnse nationaliteit. Aanbeden en verguisd. Volksheld en terreurleider.

Oudheidkunde. In de afgelopen eeuwen is veel werk verzet om bewijsmateriaal aan te dragen. Niet alleen voor de verhalen uit

Jezus is niet God maar een op God lijkende mens. Stroming binnen het vroege christendom. Door het bestuur van de

Angstaanjagend voorwerp uit de Hebreeuwse Bijbel ofwel het Oude Testament. Op mysterieuze manier verdwenen en nooit meer iets van vernomen.

Land in Klein-Azië. Afstammelingen van de Kaukasusvolkeren. Eerste land dat zich tot het christendom bekeert. In de 20e eeuw slachtoffer


<Frans: assimiler.
Relevante betekenis: opgaan in een nieuw milieu van individuen of groepen.
De term wordt gebruikt om te beschrijven hoe grondig

Verdwenen volk. Maakte deel uit van het Semitische ras, waar ook Arabieren en Joden bij horen. Gedurende het grootste gedeelte

Deel van Indonesië.Vooral bekend vanwege de Atjeh-crisis.Veel aangehaald voorbeeld van Nederlandse imperialistische oorlogvoering. Sommigen geven er hoog over op. Anderen

Vernietigingskamp voor joden, zigeuners en andere gevangenen van het naziregime tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tevens kamp voor dwangarbeid. Meer dan

Auto da fe op de Plaza Mayor in Madrid (1680), bijgewoond door koning Karel II
Ceremonie waarbij de r.-k. Inquisitie van

Ravijn even buiten de Russische stad Kiev. Toneel van een massamoord, gepleegd door de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Brief van de Britse minister van Buitenlandse Zaken aan de Zionistische Wereldorganisatie. Brief met grote gevolgen: onduidelijkheid, spanning, onrecht, doden

Crimineel die leefde aan het begin van onze jaartelling. Werd volgens de Bijbelverhalen (N.T.) tegen Jezus afgeruild. De Romeinse Pontius

Bijbelse aanduiding voor het land Israël. De claim wordt gelegd door orthodoxe joden en een deel van de christenen. De

In heel Europa worden door de eeuwen heen Joden gediscrimineerd. Zo mogen ze - onder meer om te voorkomen dat

De bakermat van onze hedendaagse westerse samenleving ligt in het Midden-Oosten. Drieduizend jaar vóór Christus waren daar al sterk ontwikkelde

Chirurgische ingreep waarbij de voorhuid van de penis, die de eikel bedekt, verwijderd wordt. De medische term ervoor is circumcisie.

Gebieden die sinds de oorlog van 1967 door de Israëli’s bezet zijn (geweest). Bedoeld worden meestal de Westbank (eerder bekend

Heilig boek van joden, christenen. Voor een deel ook van moslims. Oorsprong van het monotheïsme, het geloof in de God

Eeuwenoude, lugubere mythe over een Joods gebruik. Duikt steeds opnieuw op. Eeuwenlang in de wereld van de christenen. Maar (vooral

Aziatische religie. Ontstaan in India, in de 6e eeuw v. Chr. Geldt als meest vreedzame onder de godsdiensten en telt

De Volkenbond geeft begin 19e eeuw aan “ontwikkelde" landen (zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) een mandaat om “volkeren die

Opzienbarende overeenkomst in 1978 tussen Carter, Sadat en Begin. Met tegenvallend resultaat. Ook: onderhandelingen in 2000, tussen Clinton, Barak en

Nomadenvolk dat tijdens de Middeleeuwen in Centraal-Azië rondtrekt. Bekeert zich massaal tot het Jodendom. Opmerkelijk aspect van het Israël-Palestinaconflict.

Vernietigingskamp in Polen tijdens WO2. In gebruik genomen in december 1941.

Grootste godsdienst op aarde. Gebaseerd op de leer van de Jood Jezus Christus. Verder uitgewerkt door de Joden Petrus en

Alle bezit en alle productiemiddelen in handen van alle mensen samen. Prachtige gedachte. In de praktijk onhaalbaar gebleken.

Terrorisme als antwoord op terrorisme. Doel: wraak en vergelding. Of om toekomstige terreur door ‘afschrikking’ in de kiem te smoren.

Benaming voor joden in Spanje die zich tot het christendom bekeren nadat in 1492 besloten wordt dat ze zich moeten

Stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Tevens hoofdstad van de provincie Córdoba.

In 1906 uit Polen naar Palestina geëmigreerde jood. Socialistisch militair en politiek leider van Israël. Roept op 14 mei 1948

Omstreden Bijbeltekst. Leidt tot haat, vervolging en moord.

Mattheus 27 vers 25: de nieuwtestamentische Bijbeltekst die de verantwoordelijk voor de kruisiging

Vorm van staatsinrichting die te vinden is in de moderne westerse wereld. Gebaseerd op de wil van het volk en

Benaming voor Duitsland tussen 1933 en 1945. Hitler roept het Derde Rijk uit als hij in 1933 aan de macht

De ''omzwerving'' van Joden in het buitenland. Gevolg van oorlog, bezetting en opstand. Joodse gelovigen zien er een straf van

Onderscheid maken of verschillen vaststellen tussen mensen. Met het doel, mensen in gelijke gevallen ongelijk te behandelen.

Mythe van de Duitse legerleiding om schuld van de nederlaag tijdens de Eerste Wereldoorlog elders neer te leggen.

Oeroude maar omstreden vergeldingsmethode. Voor moord, drugssmokkel, verkrachting. Maar ook voor homofilie en overspel. In Israël en de Palestijnse gebieden

Druzen (of: Droezen). Het woord is afgeleid van het Arabische durzi. De naam is afgeleid van die van de stichter,

Spraakmakend politiek activiste. Sterk betrokken bij het conflict tussen Israël en zijn Arabische buren. Zet zich in voor vrijheid van

Hoogbeschaafde natie in Europa. Land van vooraanstaande denkers, kunstenaars en technici. Maar ook: belangrijk medeveroorzaker van het conflict Israël -

Op verzoek van UNIFIL (United Nations Interim Forces in Lebanon) besluit de Nederlandse regering in 1979 een Nederlands bataljon naar



Amon (of Amun, Amoen) (de oppergod van Egypte)
Anoebis (het dodenrijk)
Apis Heilige stier: zie Osiris
Aten (of Aton) (de zonneschijf)
Drieëenheid (opmerkelijk: Amoen,

Officier in het Duitse leger, de SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de Endlösung(de vernietiging van Europese joden door de

Definitieve oplossing. Eindoplossing. Final solution. De uiteindelijke oplossing die Hitler bedacht voor de Joodse kwestie: uitroeiing.

Voorstad van de Oegandese hoofdstad Kampala. In 1976 toneel van een tegen Israëlische burgers gerichte gijzelactie. Met bloedige afloop.

Belangrijkste veroorzaker van het conflict Israël - Palestina. Eeuwenlang toneel van wrede oorlogen. Bakermat van Christendom en Antisemitisme. Nu toonbeeld

Koning van Saoedi-Arabië van 1964 tot 1975. Verantwoordelijk voor enorme modernisering.Veroorzaakt de oliecrisis van 1973. Bedoeld als boycot tegen landen

Egyptische leiders tussen 3000 en 500 v. Chr. Spelen een sleutelrol in de geschiedenis van het volk Israël. Een onbekende

Politiek systeem dat berust op ultranationalistische en autoritaire beginselen. De ideologie is voornamelijk terug te vinden bij Benito Mussolini en

Bewoners van het land Filistea, het zuidwestelijk deel van het Israël/Palestina van nu. Vestigen zich tussen de 17e en 12e

Denk- en gedragswijze. Meestal religieus getint. Geeft toe aan de wens of behoefte, andersdenkenden de eigen wil op te leggen.

Aartsengel. Boodschapper van God. Verschijnt in de Bijbel aan Daniël, Zacharias en Maria. Dicteert Mohammed de Koran.

Hebreeuws: Tefilin (of tefilien, tefillien). Oeroud gebruik in de Joodse religieuze orthodoxie. Wordt nog dagelijks in praktijk gebracht.

Uitroeiing van een volk. Hamas wil volgens haar handvest de staat Israël of ‘alle Joden’ uitroeien. De Koran roept er

Voordat het christendom zijn intrede deed in het Noordwesten van Europa kenden de volkeren die daar leefden hun eigen religies

De Geheime Staatspolizei, afgekort tot Gestapo, is de politiedienst die in het Derde Rijk van Hitler verantwoordelijk is voor de

Ter vergelijking: contraterreur in de 16e eeuw. Tegen de terreur van de katholieke Spanjaarden.

Verzet wordt doorgaans geassocieerd met geweld, zeker in verband met het conflict in het Midden-Oosten. En meestal is die associatie

De spiraal van (zelfmoord-) aanslagen en vergelding in het conflict tussen Israël en de Palestijnen is niet begonnen met de

Joseph Arthur (Comte) de Gobineau (1816-1882). Frans diplomaat en schrijver.

De geschiedenis herbergt duizenden godennamen. Iedere cultuur koestert zijn eigen godengalerij. De hemelse krachten hebben elkaar eeuwenlang heftig beconcurreerd. Met

Duits politicus. Kopstuk van de nazi-partij tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Strategisch gelegen bergketen in Noord-Israël. Belangrijke conflictbron tussen Israël en Arabisch buurland Syrië. Door de Britten doorgeschoven aan de Fransen.

Joodse (Jiddische) term voor het ‘beloofde land’. Letterlijk het ‘gouden land’. Niet Israël wordt ermee bedoeld, maar de Verenigde Staten.

Stad in het zuiden van Spanje, Andalusië. Hoofdstad van de gelijknamige provincie. Eeuwenlang van het Islamitische Rijk in Europa.

Hadassah. Amerikaanse zionistische vrouwenbeweging. Grootste vrijwilligers- en vrouwenorganisatie in Amerika.In 1912 opgericht door Henrietta Szold. Vandaag nog actief.

Keizer van het Romeinse Rijk (van 117 tot 138 n. Chr.) Geeft de Joden in Israël na een opstand de

Palestijnse volksbeweging op religieuze grondslag. Staat in de VS, de EU en Rusland te boek als terreurorganisatie. Erkent Israël niet

Egyptisch islamitisch denker. Oprichter van de Moslimbroederschap. Belangrijke voorloper van het islamisme, de ‘politieke’ (lees: fundamentalistische) variant van de islam.

Meer dan 4.000 jaar oude stad in Judea – nu aangeduid als de Westoever van de Jordaan. Omstreden vanwege de

William Henry Hechter. Christelijk (anglicaans) kapelaan in Wenen. Enthousiast promotor van het christenzionisme. Vriend en volgeling van Theodor Herzl, de


Koning van Juda, van 41-44 na Christus.
Hij gaf opdracht de christenen te vervolgen.
Niet te verwarren met Herodes Antipas, onder wiens

Grieks schrijver. Ook wel ‘Vader van de Geschiedenis’ genoemd. Eerste geschiedschrijver van wie een compleet werk bewaard is gebleven.

Plaatsvervangend Führer onder Hitler. Vliegt in 1941 naar Schotland om met de Engelsen over vrede te praten.

Leider van de Duitse SS en de Gestapo. Verantwoordelijk voor de holocaust of shoa, de Endlösung, de massamoord op de

De fabrieksmatige vernietiging van het jodendom in Europa. Joden uit heel Europa worden tijdens de Tweede Wereldoorlog met treinen naar

Direct na afloop van W.O. II brandt de discussie los over hoe het onverklaarbare heeft kunnen gebeuren.

En dan ook nog

Meer dan 38 miljoen mensen in dit werelddeel lijden honger. Bedreigt de bevolking in 25 van de 28 Afrikaanse landen.

Oude Arabische stamgewoonte en term, die staakt-het-vuren of rust en kalmte betekent. Hudna is de naam voor de eerste stap

Benaming voor verschillende eeuwenoude geheime genootschappen. Gemeenschappelijke noemer: onduidelijk en geheimzinnig. Worden in verband gebracht met allerlei belangrijke ontwikkelingen. Het

Oorspronkelijke bevolking van Amerika. Slachtoffers van de kolonisatie door de Europeanen vanaf de vijftiende eeuw. Worden vaak vergeleken met de

Nederlandse soldaten raken slaags met binnenlandse ''''militanten'''' (terroristen of verzetsstrijders, afhankelijk van de kant die men kiest) in toenmalig Nederlands-Indië,

De naam staat voor verschillende paramilitaire organisaties die strijden voor de onafhankelijkheid van Ierland. Komt vaak ter sprake als het

Oppervlakte 438.300 km2, 11 x Nederland, 14 x België. Aantal inwoners: 22,7 miljoen (1995). CIA World Factbook 2013: 31,8 miljoen.

Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragon
Europese regenten in de vijftiende eeuw. Fanatieke katholieken: anti-Joods en anti-islamitisch. Verdrijven joden en Moren

Het geloof van de moslims. Ontstaan rond 630 na Christus. Basis: de openbaringen van de grote profeet Mohámmed. Vastgelegd in

Arabische naam: Al-Ikhwan Al-Moslemun (of: Moslemoon). Fundamentalistische islamitische politieke, sociale en terreurorganisatie. Oorspronkelijk afkomstig uit Egypte, maar vandaag met vertakkingen

Zoon van Abraham en Hagar. Wordt in het eerste bijbelboek (Genesis) beschreven. Heeft God het verbond ook met hem gesloten?

Eeuwenlang thuisland voor de Israëlieten. Nadat ze door de Romeinen uit hun land zijn verdreven dromen Joden van (terugkeer naar)

Al honderd jaar is er sprake van geweld tussen Arabische en Joodse inwoners van Palestina/Israël. Ver vóór de vestiging van

Tweede aartsvader. Zoon van aartsvader Abraham en zijn vrouw Sara. Vader van Ezau en Jakob. Bijna dodelijk slachtoffer van een

De westerse wereld gebruikt de gregoriaanse jaartelling. Genoemd naar paus Gregorius XIII (1502-1585). Begint (ongeveer) bij de geboorte van Jezus

Al meer dan 100 jaar conflictbron tussen (Palestijnse) Arabieren en Joden. Hoofdstad van de Joodse koninkrijken in de Bijbelse periode

Heilige Oorlog. Begrip binnen de islam, met diverse betekenissen. Deels een gevecht tegen jezelf. Deels een gevecht tegen ketters en

Al eeuwenlang slachtoffers van discriminatie en haat. Gevolg: onderdrukking, pogroms, Holocaust. Komen vanaf 1880 in steeds grotere aantallen uit

Het zowel religieuze als nationale erfgoed van de joden. Circa 2.500 jaar geleden ontstaan in een nomadenvolk. Midden tussen de

Haat die mensen voor joden voelen alleen om hun joods zijn. De eeuwenlange indoctrinatie van burgers in de christelijke wereld

Oorspronkelijke titel: ‘Der Judenstaat’. Boek waarin een poging wordt gedaan het joodse vraagstuk, de ‘joodse kwestie’, ‘die Judenfrage’ op te

Ook wel Davidster genoemd. In het Hebreeuws ‘Mageen Dawid’ (‘schild van David). Symbool van jodendom. Maar ook van antisemitisme (=

Schrijver van het gelijknamige evangelie. Vierde boek van de christelijke bijbel. Het bevat teksten die tot jodenhaat leiden.

Miskend aspect rond het ontstaan van de Palestijnse vluchtelingenstroom in 1947-1948. Ook de nieuwe staat Israël bestaat hoofdzakelijk uit vluchtelingen.

Afsplitsing van het oorspronkelijke ''Groot-Palestina''. Bezet jarenlang de Westoever: Judea en Samaria. Sluit in 1994 vrede met Israël.

Bijbelse figuur. Opvolger van Mozes. Leidt het volk Israël de Jordaan over. Tevens naam van een Bijbelboek.

Tot 1967 in de hele wereld – en op alle landkaarten - standaardaanduiding voor het tegenwoordig ‘politiek correcte’ Westoever of

Eeuwenoud stenen gebouw in de grote moskee van de heilige stad Mekka. Belangrijkste heiligdom van de islam. Bevat steen uit

Arabisch-islamitische regeringsvorm.
Volgens fundamentalistische moslims te verkiezen boven de democratie.

Het land waar het allemaal om begonnen is: het aan Abraham beloofde land.

Twee pogroms, in 1903 en in 1905, in het Russische Kishinev. Ze hebben grote gevolgen voor de joden van Kishinev.


‘Al-Buraq-muur’, Western Wall, Wailing Wall.
Deel van de muur van de oude joodse tempel in Jeruzalem.
Heilige plaats van het joodse

Orthodoxe joden werden in vroeger eeuwen om hun religieuze kledij gehaat. Nu hoogstens uitgelachen. Hun afwijkende kleding was een belangrijke

De grote profeet van de islam, Mohammed, zou een afstammeling zijn van deze Arabische clan. De stam is vernoemd naar

Het vestigen van nederzettingen met eigen burgers in op de vijand veroverd gebied. Veel landen hebben zich eraan schuldig gemaakt,


Algemeen: mensen die met anderen een nederzetting vestigen in een – al dan niet met geweld onderworpen - vreemd land.


Specifiek:

Grootste gewapende conflict sinds WO2. Met meer dan 3,8 miljoen doden.

Heilig boek van de moslims. Net zo omstreden als het heilige boek van de christenen, de Bijbel. In de westerse,

Regio van Servië. Spraakmakend vanwege politieke gewelddaden.

‘Heilige oorlog’ van het Europese christendom. Doel: heilige schatten in Palestina redden. Gericht tegen islam en jodendom (1096-1272).

Deelnemers aan de kruistochten in de Middeleeuwen. De eerste kruistocht heeft plaats in 1096. Doel van de kruisvaarders is het

Bender Gevluchte nazileider. Krijgt hoge functie in Egypte.

Boekler, Wilhelm

Bormann Nazi-politicus en persoonlijk secretaris van Adolf Hitler.

Bruinhemden Leden van de Duitse

Eerste premier van de Sovjetunie. Oprichter van het Leninisme (communistische ideologie).

In het Arabisch: Al Jumhuriyah al Lubnaniyah. Noorderbuur van Israël. Jarenlang rijkste land in de Arabische wereld. Nu verarmd en


Aanleiding: vanuit Libanon werden steeds meer aanslagen op Israël gepleegd, waarbij vaak Katoesja-raketten op Kyriat Shmona terechtkomen.
Israël besloot een antwoord

Gerespecteerd om zijn moed tegen de heersende kerkmoraal in te gaan. Zijn liefde voor Joden slaat om in haat als

Maimonides, Abu Amram Musa of Rambam (de initialen van Rabbi Moses Ben Maimom). Joods middeleeuws filosoof.

Russisch-joods kunstenaar uit de twintigste eeuw. Betrekt christelijke symbolen in zijn kunst. Maakt kunstwerk met de kruisiging van Jezus als

Arabisch land in het noorden van Afrika. Grenst in het noorden aan de Middellandse Zee en in het westen aan

Volgelingen van Maron, een christelijke Syrische kluizenaar. Uit Aleppo, begin van de 5e eeuw n. Chr.

Heilige stad van de moslims. Islamitische heilige stad in Saoedi-Arabië. Bedevaartsoord voor moslims. Verboden voor niet-moslims.

DE GRONDRECHTEN WAAR IEDER MENS RECHT OP HEEFT. IN SOMMIGE LANDEN HARDE PRAKTIJK. IN ANDERE LANDEN FRAAIE THEORIE ZONDER CONSEQUENTIES.

Verlosser. De term is afgeleid van het Hebreeuwse masjiach en betekent letterlijk gezalfde. Volgens de christenen is de Messias al

Joods symbool. Kokertje met inhoud. Wordt aan de deurpost van joodse huizen bevestigd.

Immigratie, emigratie. Het ene gebied of land verlaten en in een ander gebied of land opnieuw beginnen. Volksverhuizingen komen in

Grondlegger van de islam. (570-632 na Chr.) Stichter en Grote Profeet van de islam.

Moslims die zich tot het christendom bekeerd hebben. Vrijwillig of onder dwang.

Plaats van religieuze samenkomst van moslims. Min of meer vergelijkbaar met de synagoge van de joden en het kerkgebouw van

Vrouwelijke moslims. Naar westerse maatstaven slachtoffer van onderdrukking. Volgens moslims juist niet.

Leider van het Bijbelse volk Israël. Bevrijdt zijn volk van de slavernij in Egypte. Organiseert de Uittocht. Leidt het volk

Fascistisch dictator in Italië. Werkt nauw samen met Hitler en nazi-Duitsland. Vermoord tijdens arrestatie.