Antisemitisme: ander woord voor Jodenhaat. Afkeer van Joden alleen omdat ze Jood zijn. Eeuwenoude vorm van discriminatie. ‘Ernstige ziekte’ van het vroege christendom. Overgenomen door de islam. Maar ook al bekend uit de voorchristelijke periode.

 

antisemitisme neus

Het opmeten van een Joodse neus. Om hun vermeende afwijkende uiterlijke kenmerken zijn Joden al eeuwenlang mikpunt van spot en minachting.

Het woord is afgeleid van ‘Anti’ (= tegen) en ‘Sem.’ Sem is in de Bijbel één van de drie zonen van Noach (zondvloed; de ark van Noach). Diens beide andere zonen zijn Cham en Jafeth. De aanduiding staat voor anti-joods denken en handelen en is volkenkundig incorrect omdat Palestijnen en Arabieren uit de omliggende landen dezelfde semitische oorsprong hebben. Het woord leidt tot het misverstand dat antisemieten ook een hekel hebben aan de omringende semitische volken. Aanverwante begrippen, die vaak in elkaar overlopen maar een andere inhoud hebben, zijn: anti-judaïsme en antizionisme.

Het verschijnsel is al bekend uit het Oude Testament van de Bijbel (o.a. Farao’s demagogische opmerking dat het volk talrijker zou zijn dan de Egyptenaren) en uit de hellenistische (Griekse) periode. Antisemitisme doet zich voornamelijk in christelijk Europa, de Arabische/islamitische wereld voor. In beide Amerika’s, Australië en het niet-islamitische deel van Afrika en Azië is het een minder bekend verschijnsel. Op universiteiten in de Verenigde Staten van Amerika neemt het toe, zowel onder studenten als professoren.

De term wordt voor het eerst gebruikt in 1894 door de schrijver en publicist Wilhelm Marr (1819-1904), oprichter van de Liga van Antisemieten (auteur van o.a. de anti-joodse publicatie “Der Sieg des Judenthums über das Germanenthum. Vom nicht-confessionellen Standpunkt aus betrachtet” (1879).

Volgens christelijke bronnen is in het Nieuwe Testament van de Bijbel al sprake van antisemitisme met de beruchte tekst: ‘Zijn bloed kome over ons, en over onze kinderen’ (Mattheüs 27:25). Een andere uit zijn verband gerukte tekst in het evangelie van Johannes – om de verdorvenheid van de joden aan te tonen; een tekst die zeker gebruikt is als aanzet tot jodenhaat: ”Gij hebt de duivel tot vader” (Johannes 8:44).

De vroegste kerkvaders, Origenes en Augustinus, laten zich in ongunstige termen over de joden uit. In 1543 schrijft → Luther het boek “Von den Juden und ihren Lügen” en is daarin niet vriendelijk voor de joodse gemeenschap. De lijst van antisemitische uitlatingen, gedaan door kerkelijke gezagsdragers (pausen, kardinalen) uit naam van de Kerk (Vaticaan), kan met tientallen andere voorbeelden worden aangevuld.

Hitler, de Duitse ‘Führer’ en fascistisch leider van de nazi’s (het beruchte nationaalsocialisme) kondigt in zijn boek ‘Mein Kampf’ aan, het ‘probleem van de Joden in Europa’ grondig te zullen aanpakken. Hij beroept zich daarbij onder meer op de eerder genoemde geschriften van kerkleider Maarten Luther. Ook stelt hij de Joden verantwoordelijk voor het ontstaan van WOII. Dat hij in zijn schrijfwerk de Holocaust of Sjoa, een genocide op de Joden dus, aankondigt is een misvatting.

Ernstige gevolgen

Het antisemitisme heeft – vooral in christelijk Europa – in de loop der eeuwen geleid tot een lange lijst van wandaden tegen Joden: gewelddadige discriminatie, pogroms, uitroeiing. Deze hebben bijna nooit een andere relevantie dan dat de joden een – meestal niet nader uitgewerkt – gevaar zouden vormen voor de gemeenschap. Met als dieptepunt de Holocaust, de fabrieksmatige moord op circa 6 miljoen Joden tussen 1941 en 1945.

Het anti-semitisme houdt na afloop van W.O. II niet op: ook daarna is er nog geregeld sprake van pogroms (Polen). Andere vormen van antisemitisme zijn het bekladden van Joodse graven, het in brand steken of doen exploderen van synagogen, het uitschelden en molesteren van Joodse medeburgers.

Het rond 1880 opkomend zionisme, d.w.z. de wens om een veilig tehuis te vinden in Palestina (vanaf 1330 v. Chr. het ‘heilige land’ van het Joodse volk en vanaf het begin van onze jaartelling ook van de Christenen) kan niet los worden gezien van het antisemitisme dat overal in Europa voortdurend de kop opsteekt.

Rond de eeuwwisseling nemen antisemitische uitingen in Europa opnieuw toe. Dat zou het gevolg zijn van het conflict tussen Israël en zijn buurlanden en dan vooral de Israëlische bezetting van Palestijns gebied en de onderdrukking van het Palestijnse volk. Ook wordt, vanwege de financiële en militaire steun van de Verenigde Staten aan Israël, een sterke toename van het anti-Amerikanisme gesignaleerd.

In 2002 verschijnt een opmerkelijk artikel in de Fabelkrant: ‘Tien tips tegen antisemitisme’. Daarin wordt uitvoerig gewaarschuwd voor stereotiepe denkbeelden en teksten waarmee je in de valkuil van het aloude antisemitisme terechtkomt:

  1. Bekritiseer ook altijd de moslimfundamentalisten en vergoeilijk nooit zelfmoordaanslagen
  2. Neem stelling tegen antizionisme
  3. Spreek niet van genocide en noem Israël niet de grootste mensenrechtenschender
  4. Vergelijk Israël niet met nazi-Duitsland
  5. Stel niet ‘de joden’ verantwoordelijk voor de daden van de Israëlische staat
  6. Gebruik geen antisemitische stereotypen
  7. Wijs ideeën over een pro-Israëlische samenzwering van de hand
  8. Noem Israël geen kunstmatige staat
  9. Stel het bestaansrecht van Israël niet ter discussie
  10. Geef nooit Israël de schuld van het antisemitisme.

De bij nogal wat mensen aanwezige skepsis over deze regels zou moeten leiden tot discussie over feitelijke historische onjuistheden die over de joden, het joods geloof en de staat Israël – maar ook over Palestina en de Palestijnen – de ronde doen.

Moord op en vervolging van mensen alleen om hun geloof of ‘anders zijn dan wij’ is strijdig met mensenrechten en moet in de meest duidelijke termen worden afgekeurd. Hetzelfde geldt voor op voorhand veroordelen van mensen om hun huidskleur, hun nationaliteit of hun huiselijke gewoonten.  

Sommige bronnen splitsen het antisemitisme op in verschillende categorieën: ze maken onderscheid tussen religieuze, economische, culturele en sociale factoren.

 

antisemitisme kind

Franse gravure uit de 18e eeuw, die een kwaadaardige veronderstelling uit de middeleeuwen verbeeldt.De joden zouden het bloed van onschuldige kinderen aftappen en drinken. (Bron: home.nordnet.fr)

 

Klik hier voor een overzicht van oorzaken voor antisemitisme.


Gerelateerde Berichten